1$ = 0 AMD 1€ = 0 AMD 1Р̵ = 0 AMD

Մանկական նևրոզ. ինչպե՞ս օգնել երեխային.doctors.am

Նևրոզը մեծապես ազդում է կյանքի որակի վրա, խանգարում ապրել և կյանքից լիարժեք հաճույք ստանալ: Ավելի հասուն տարիքում հնարավոր է ինքնուրույն հաղթահարել դժվարությունները, պահպանել հոգեկան առողջությունը, սակայն երեխան այս առումով անպաշտպան է:: Հոգեպես առողջ երեխա ունենալը մեծապես կախված է ծնողներից:
Մանկական նևրոզի նախանշանների, պատճառների և դրանց հաղթահարման ուղիների մասին խոսել ենք «Փսիլայֆ» հոգեբանական աջակցման կենտրոնի ղեկավար, հոգեբան Լիլիթ Խաչատրյանի հետ:


Որո՞նք են մանկական նևրոզի ֆիզիկական և հոգեկան ախտանշանները: Ե՞րբ է պետք անհանգստանալ:

Մանկական նևրոզների ժամանակ երեխաների մոտ առկա հոգեբանական ախտանշաններից կարող են դիտվել վատ տրամադրությունը, հուզական լարվածությունը և անկայունությունը, անհանգստության զգացողությունը, տագնապայնությունը, կպչուն մտքերի և վախերի առկայությունը, ցածր ինքնագնահատականը: Հաճախ երեխան մեկուսանում է շրջապատից, հրաժարվում շփումներից, կարող է ունենալ մտավոր գործունեության դժվարություններ, հիշողության և ուշադրության կենտրոնացման դժվարություններ նույնպես կարող են նկատվել: Ֆիզիկական գանգատներից կարող են դիտվել ակտիվ քրտնարտադրությունը, սրտխփոցը, գունատվածությունը: Կարող է լինել նաև անքնություն և ախորժակի բացակայություն: Երեխան կարող է ունենալ գլխացավեր, փորացավեր, ինչպես նաև փսխումներ:
Օրինակ` գիտենք, որ որոշ դեպքերում երեխաները առավոտյան դպրոց գնալուց հաճախ բողոքում են, թե գլուխն է ցավում կամ փորը: Սա նույնպես պետք է ազդանշան լինի հասկանալու համար, որ երեխայի մոտ գուցե մի բան այն չէ: Հնարավոր է, որ երեխան դպրոցից խուսափում է, ու սա իր հոգեկան վիճակը ծանրացրել է, և արդեն ֆիզիկական մակարդակում գանգատներ ունի, եթե իհարկե դրանք մանիպուլացիաներ չեն: Որպես կանոն` մասնագետներն են կարողանում հասկանալ՝ մանիպուլացիաներ են գանգատները, թե նևրոզի դրսևորումներ:

Ի՞նչը կարող է երեխայի մոտ նևրոզի առաջացման պատճառ լինել, և ինչպե՞ս կանխարգելել:

Նևրոզի առաջացման պատճառները շատ են, այնուամենայնիվ, նշենք առավել հաճախ հանդիպողները: Պատճառ կարող են լինել մշտական կայուն ընտանեկան կոնֆլիկտները, գերիշխող ծնողի առկայությունը, ծնողական պահանջկոտությունը և սահմանափակումները, ինչպես նաև պատժելիության ոճը, տագնապային և դժվարություններից խուսափող ծնողական ազդեցությունները, հարազատի կորուստը, տեղից տեղ տեղափոխվելը, դպրոցում հարմարվողականության և ուսումնական ծանրաբեռնվածության դժվարությունները, ծնողական գերխնամքը, երեխայի անձի հանդեպ խիստ, կոպիտ, նվաստացնող վերաբերմունքը և այլն: Ցանկանում եմ առանձնացնել մեր օրերում հաճախ հանդիպող և երեխայի նևրոզի պատճառ հանդիսացող տարածված իրավիճակ:

Լավ սովորող երեխայի ֆենոմեն

Շատ տարածված և արդիական խնդիր է լավ սովորող երեխայի ֆենոմենը:
Մենք բոլորս երեխաների վրա դնում ենք պարտականություններ, որոնք հնարավոր է, որ չեն համապատասխանում երեխայի կարողություններին և հոգեբանական ռեսուրսներին: Ի՞նչ է տեղի ունենում. երեխան իր վրա բեռ է վերցնում, որպեսզի բավարարի ծնողի, ուսուցչի կամ ընդհանուր միջավայրի ցանկությունը:

Ձևավորվում է լավը լինելու ներքին մեխանիզմ, այսինքն` երեխան մտածում է, որ ինքը պետք է լավը լինի, որպեսզի իրեն շատ սիրեն, չհիասթափվեն իրենից: Երեխան ընկնում է այս ծանրաբեռնվածության տակ, և ձևավորվում է գերպարտաճանաչ, գերպատասխանատու երեխա, որը չի ուզում խախտել որևէ կանոն: Սա արդեն պատրաստի նևրոզ ունեցող երեխայի առանձնահատկություն է, իսկ ախտանշաններից կարող են լինել վախը գնահատականի նկատմամբ, նևրոտիկ կպչուն շարժումները և այլն:

Ուզում եմ ասել, որ ծնողները չպետք է լավ սովորող երեխան դարձնեն լավ մարդ կերտելու չափանիշ: Պետք է առաջնորդվենք հոգեկան առողջության չափանիշներով, այսինքն՝ երեխան ինչքանով է կարողանում հաճույք ստանալ, լիցքաթափվել, կարողանում է արդյոք բավարարել իր ցանկությունները, հետաքրքրությունները:

Չարտահայտված և արգելափակված հույզեր

Նևրոզի կարևոր նախապայմաններից է, երբ երեխան չի կարողանում իր հույզերը ճանաչել, այսինքն՝ երեխան հուզական ապրումը ունենում է, բայց դրան ելք չի տրվում կամ մերժվում է: Օրինակ, կոնֆլիկտի ժամանակ երեխան վիրավորանք և զայրույթ է զգում համադասարանցու նկատմամբ, բայց անմիջապես վախի առկայությունը, որ հնարավոր է իր հետ այլևս ընկերություն չանեն, չի կարողանում լիարժեք զգալ և արտահայտել իր վիրավորանքն ու զայրույթը:

Երբեմն այդ հույզն այնքան սարսափելի ու ցավոտ է լինում երեխայի համար, որ նա սկսում է մոռանալ, փակել, մերժել այլն: Ինչպես գիտենք, այդ մերժված, փակված զգացումները տեղաափոխվում են անգիտակցական մակարդակ և կառավարում են մեզ:

Այդ պատճառով էլ շատ կարևոր է հոգեթերապիան. միայն հոգեբանը ապահով և անվտանգ հարաբերություններով կարող է անձի հետ ճանապարհորդել իր կյանքի բոլոր փակ դռներով և վեր հանել ցավոտ կողմերը, աֆեկտի փակված մասերը:
Երեխայի հետ անկեղծ, ընդունող, վերլուծող հարաբերության մեջ գտնվող ծնողը նույնպես կարող է հասկանալ երեխայի հուզական ապրումները անհանգստությունները, տրավմատիկ ազդեցությունները:
Ծնողները պետք է հուզական կապի մեջ գտնվեն իրեց երեխայի հետ, ճանաչել տան իր ապրումը, որպեսզի երեխան կարողանա այդ պահին ճիշտ լուծում տալ դրան՝ հետագա հոգեբանական խնդիրներից խուսափելու համար:

Իսկ մանկական նևրոզի ո՞ր տեսակներն են առավել տարածված:

Իմ գործունեության մեջ ավելի հաճախ հանդիպողներից է կպչուն մտքերի նևրոզները:

Դրանք ուղեկցվում են մշտապես կպչուն մտքերով ու վախերով: Օրինակ, երեխային անընդհատ անհանգստացնում է, որ մայրիկին կամ հայրիկին մի բան կպատահի, կմահանան: Սա անընդհատ է օրվա բոլոր ժամերին, երեխան չի կարողանում ազատվել այս մտքից, դասի վրա չի կարողանում կենտրոնանալ, հեռախոսով զանգահարում է կպչուն ձևով ստուգելու համար ապրում են ծնողները, թե՞ վատ բան է պատահել: Սա կարող է արտահայտվել նաև սեփական կյանքի անհանգստության ձևով, մահվան վախերով և տագնապներով: Սա նևրոզի տիպիկ ախտանշան է, բայց իհարկե սրա հիմքում հոգեբանական չգիտակցված պատմություն է թաքնված, որը բացահայտվում է հոգեթերապիայի ընթացքում: Երեխան չի կարողանում կենտրոնանալ սկսում է տանջվել, տառապել:
Կպչուն մտքերի այլ օրինակ կարող եմ բերել, պատժվելու վախի անգիտակցական մեխանիզմով ձևավորված, երբ օրինակ ծնողը շատ խիստ է, երեխային մշտապես պատժի համակարգում է պահում, երեխան կորցնում է սեփական ցանկությունների տարածքը, անընդհատ փորձում է արդարության ու գծված կանոնակարգի մեջ մնալ: Եթե մի բան հանկարծ անում է կամ նույնիսկ մտածում է, երազում է սեփական մղումներից ելնելով՝ միանգամից տագնապայնություն է առաջանում և սա արդեն ձևափոխված մտքի տեսքով՝ Աստված պապիկը ինձ կպատժի: Պատժվելու կպչուն միտքերը սկսում են խանգարել երեխային ապրել և այս դեպքում արդեն լուրջ հոգեթերապիա է անհրաժեշտ: Պետք է և՛ ծնողի հետ աշխատել, և՛ երեխայի։
Տարածված են նաև հիստերիկ նևրոզները և նևրասթենյաները, որոնք ավելի սոմատիկ հյուծվածություններով են արտահայտվում:

Կա կարծիք, որ առկա է որոշակի կապ ծնողի՝ հղիության ընթացքում ունեցած ծանր ապրումների և երեխայի՝ նևրոզին հակված լինելու միջև: ի՞նչ կասեք այս մասին:

Նյարդային համակարգի նախադրյալները, այո, կարող են կապ ունենալ, բայց նևրոզը հոգեծին դրսևորում է՝ արտաքին գործոններվ պայմանավորված: Նյարդային համակարգի նախադրյալները կարող են ուղղակի անձին ավելի ընկալունակ դարձնել արտաքին հանգամանքների և հոգեկան տրավմաների նկատամբ: Մոր վիճակն ունի փոխանցելիության բնույթ, բայց ոչ թե գենետիկական նախադրյալներով պայմանավորված, այլ՝ ավելի շատ տեսնելով և սովորելով: Այսինքն, երբ նևրոտիկ մայրն անընդհատ վատ է զգում, շտապօգնություն են կանչում, երեխան տեսնում է վատ, անօգնական վիճակի մեջ գտնվող մորը և ունենում է կորցնելու վախեր: Ձևավորվում է ոչ ապահով միջավայր երեխայի համար: Երեխան չի կարող լիարժեք գիտակցել և հասկանալ կատարվածը և շհավանական է, որ կդառնա նևրոտիկ, տագնապային:

Ինչպե՞ս հոգեպես առողջ երեխա մեծացնել: Ի՞նչ կարևոր խորհուրդ կտաք ծնողներին:

Առաջինը՝ պետք է իրենք հոգեպես առողջ լինեն: Երեխային պետք է սովորեցնեն ապրել, ապրել իրենց կյանքի պատմությունը յուրովի: Երբ արգելքները, պատիժները, պահանջները շատ են, երեխան կորցնում է իր ինքնությունը: Երեխային պետք է սովորեցնել ուրախանալ, հաճույք ստանալ, վստահություն ձեռք բերել իր սեփական ուժերի և այն աշխարհի նկատմամբ, որտեղ ինքն ապրում է:

.doctors.am

«Հերթական «հույժ կարևոր» նորությունը Հ1-ի լու... Լոռեցյանը, նրա վարորդն ու ակումբի նախագահը ձե... ԱԺ նախկին պատգամավորին պատկանող ընկերությանը ... Շինթույլտվությունների ու «Կամազների» հարցով ք... Դիլիջան համայնքի ղեկավարին մեղադրանք է առաջադ... «Անընդհատ կալանավորում, բացթողում, այս շոունե... «Բա որ էդ լծակների հույսին ես, ի՞նչ էիր վեր-վ... «Ձերբակալություններն ու մեղադրանքներն անխուսա... Ապրիլյան պատերազմի հարցով ԱԺ քննիչ հանձնաժողո... «Ասում էին՝ դե մեզ կբռնեին, հետապնդումների կե... Հիշենք անուն առ անուն. ԱԶԱՏ ՍԻՄՈՆՅԱՆ Հարգելի վարչապետի տիկին, ինձ հուզեց Ձեր ելույ... ՀՐԱՏԱՊ ԼՈՒՐ. ՀՔԾ-ն մեղադրանք առաջադրեց Սերժ Ս... «Այդ ադամանդի գործարանի սեփականատերերը՝ Արմե... «Կոմիտասի անմահ հոգին են ուզում հոգեհան անել»... «Ծնկաչոք դիմում եմ ազգիս՝ օգնեք երեխայիս»․ Փո... Արցախի ոստիկանությունը տեղեկություններ է հաղո... Պարոն ԺՊ՝ Դուք պարտավոր եք համազգեստի միջից հ... Կարծում եմ` գազի գինը չի բարձրանալու, բայց նա... Նախարարը չի գիտակցում, թե իր պահվածքով ինչպիս... Օլգա Բուզովան երաժշտական մրցանակաբաշխության ժ... «Կբացատրե՞ք` ի՞նչ է սա». Վարդան Հարությունյան Շիրակի պետհամալսարանի ռեկտորի ԺՊ-ի հերթական ա... Մի՛ գրիր բանակիդ մասին. ԱԱԾ-ն իրազեկում է «Աբու Դաբիի թագաժառանգն ու հյուրանոցային ցանց...
Այսօր
Շաբաթ
1 Ամիս
Հայտնի հեղինակություն՝ քանաքեռցի Տույից ստացա... Հայտնի քրեական հեղինակություն Արթուր Ղազարյան... «Բանանի արքա»-ն պոռթկաց. գործին խառնվեցին Գագ... 5 տարուց ավելի է՝ Ար­մավիրի ուսուցիչներն աշխա... FBI-ի քննիչները Հայաստանում են. պահանջել են Ս... Հայտնի հեղինակություններ՝ Արթուր Ղազարյանն ու... Հերոսական քայլի դիմած Արթուր Միքայելյանը, հա... Մեծ խնջույք Փարավոնում. Հայտնի հեղինակությու... VIDEO.Սաշիկ Սարգսյանը, Ռուբեն Հայրապետյանն ու... Հայտնի հեղինակություն Արմեն Իսրայելյանը` Էրեբ... Շատ շուտով մեր հազարավոր համաքաղաքացիների հետ... Արարատի մարզ վարկանշային թեկնածուներից ակնհայ... Հայտնի հեղինակություն Արթուր Ասատրյանը՝ Դոն Պ... Օրենքով գողեր՝ Սուրոն, Օշականցի Գևորիկը, եւ Զ... Հայտնի հեղինակություն Արթուր Ասատրյանի՝ Դոն Պ... Գրիշա Սարգսյանը ` ՀՀ փոխոստիկանապետ ՇԱՐՄԱԶԱՆՈՎԻ ԴՍՏԵՐ ՆԱՄԱԿԸ. Հորս ընկերներից մե... Հանցաշխարհի հայեր. «օրենքով գող» արմեն մանուկ... Շուրջ 150 աշխատակից, այսօր 50 հազար ավել են ս... VIDEO.Խորհրդարանը մի' շփոթեք Ձեր գծերի, եւ Էջ... ՇՏԱՊ․ ԱԱԾ աշխատակիցները Սամվել Ալեքսանյանի տա... «Յուվեցի Կարոյի» փեսայի մահվան դեպքի վայրից տ... Ոստիկանությունն ինքը բացեց Բաղրամյան 26-ի դռն... Նոր տեսանյութ Մանվել Գրիգորյանի «պադվալներ»-ի... Հայտնի հեղինակություն Արթուր Ղազարյանի՝Քանաքե...
ԱԺ նախկին պատգամավորին պատկանող ընկերությանը դատի են տվել «Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է․ ««Ժողովուրդ» օրաթերթին հայտնի դարձավ, որ ԱԺ ՀՀԿ-ական պատգամավոր Արկադի Համբարձումյանին՝ Դերժավայի Արկադիին պատկանող «Սլավմեդ» բժշկական կենտրոնի եւ իրավապահների ջրերը մի առվով չեն հոսում: ԱԺ նախկին պատգամավորին պատկանող ընկերությանը դատի են տվել: Մասնավորապես, մեզ հայտնի դարձավ, որ 2019 թվականի մարտին ՀՀ ոստիկանության պետական պահպանության գլխավոր վարչ Ապրիլյան պատերազմի հարցով ԱԺ քննիչ հանձնաժողովը կերկարաձգի գործունեության ժամանակահատվածը. «Ժամանակ» «Ժամանակ» թերթը գրում է. «Ապրիլյան պատերազմի հանգամանքներն ուսումնասիրող ԱԺ քննիչ հանձնաժողովը դիմել է ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանին՝ խնդրելով մի քանի ամսով երկարաձգել քննիչ հանձնաժողովի գործունեության ժամանակահատվածը, քանի որ իրենք չեն տեղավորվում օրենքով նախատեսված ժամկետում: Հանձնաժողովը, որը ղեկավարում է ԱԺ պաշտպանության և ազգային անվտանգության հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Անդրանիկ Քոչարյանը, իր առջև Գագիկ Ջհանգիրյանի դիմումի հետքերով․ իրարանցում՝ գլխավոր դատախազությունում «Ժողովուրդ» թերթը գրում է․ «Օրեր առաջ՝ նոյեմբերի 29-ին, Գագիկ Ջհանգիրյանը դիմել է ՀՀ վարչական դատարան՝ ընդդեմ ՀՀ նախագահի` պահանջելով առոչինչ ճանաչել հրամանագրերը, որոնցով Ռոբերտ Քոչարյանը ազատել էր Ջհանգիրյանին գլխավոր դատախազի տեղակալի պաշտոնից եւ զրկել արդարադատության առաջին դասի պետական խորհրդականի դասային աստիճանից: Ստացվում է, որ Քոչարյանի արարքների համար պատասխան է տալու Արմեն Սարգսյանը։ Իսկ Ջհան ՃՈ պետի տեղակալի գործով առաջիկայում կարող են լինել նոր աղմկոտ ձերբակալություններ. հայտնի է՝ ով է թիր... «Ժամանակ» թերթը գրում է. «Ճանապարհային ոստիկանության պետի տեղակալ Արթուր Տոնոյանի ու ՃՈ պետհամարանիշերի գործի լիարժեք քննության ընթացքում առաջիկայում կարող են լինել նոր աղմկոտ ձերբակալություններ։«Ժամանակ»-ի տեղեկություններով՝ այս գործի հետ առնչություն ունի նաեւ ոստիկանության 6-րդ վարչության պետի նախկին տեղակալ, կոռուպցիայի եւ տնտեսական հանցագործությունների դեմ պայքարի վարչության նախկին պետ, ա Շքեղ առանձնատների գույքահարկը 8 անգամ կբարձրանա «Ժողովուրդ» օրաթերթին հայտնի է դարձել, որ 2021թ.-ից շքեղ առանձնատների գույքահարկը 8 անգամ կբարձրանա: Կադաստրի պետական կոմիտեի նախագահի ԺՊ Արամ Կարախանյանը «Ժողովուրդ» օրաթերթի հետ բացառիկ զրույցում տեղեկացրել է նաեւ, որ քաղաքացիների համար, որոնք, օրինակ, 1-2 սենյականոց բնակարաններում են ապրում, ավելացումն աննշան կլինի: «ԱԺ երկրորդ ընթերցմամբ ընդունվել է ոչ թե գույքահարկի մասին իրավական ակտ,
website by Sargssyan