Կյանքեր խլած պատերազմ

Արմավիրի մարզ, Զվարթնոցի Գարեգին Նժդեհի թիվ համար 8 դպրոցում ենք: Դպրոցը մարդաշատ էր, սակայն բոլորը խոսում էին շշուկով: Այո, ուսուցչաաշակերտական կազմից զատ, դպրոցում ներկա էին բազմաթիվ հյուրեր՝ զոհված տղաներ՝ Վարդան Ղրմաջյանի,սպա՝ Տիգրան Պողոսյանի, Արամայիս Միքայելյանի, Արամ Աբրահամյանի, Ժոռա Եսայանի, Գոռ Կիրակոսյանի ծնողները, ազատամարտիկ Նիկոլայ Հվսեփյանի այրին, Սիսիական ջոկատի հրամանատարներից՝ Վուրգ Ոսկանյանի որդին՝ Սուրենը Ոսկանյան, Նոյան Տապան գործակալության Հայոց Շավիղ հաղորդաշարի հեղինակ վարող՝ Սիրանույշ Եղիազարյանը,Վարդանի և Արմանի զինակից ընկերներն իրենց ընտանիքներով, ,,Արթուր Ասատրյան,, հիմնադրամի ներկայացուցիչները՝ Արտակ Սերգոյանի գլխավորությամբ, մեր կազմակերպությունն ու այլոք: Հյուրերի մեջ առանձնանում էր Վարդանի հայրը, ով իր հսկա մարմնով, լուռ կանգնել էր պատուհանի մոտ և նույնիսկ հեռվից նկատվում էին նրա ցնցվող ուսերն ու սեղմված շրթունքները:

Մասնակիցներն իրենց արցունքները չկարողանալով զսպել պատմում էին տղաների մասին, խոսում էին նրանց ճանաչողները: Հուզիչ էր անսահման, երկու տարի առաջ այս օրն էր, որը ճակատագրական դարձավ տղաների համար: Տղաներ, ովքեր տանկի վրա ռազմահայրենական երգ ու պարով, ոգեղեն շնչով լցված մեկնում էին Ջրականի դիրքեր:Երկու ամիս մարտնչելուց հետո նրանց մնացել էր ընդամենը երկու շաբաթ, որ ավարտեին ծառայությունն ու վերադառնային ընտանիք, թշնամու գնդակն անգամ նրանց չվախեցրեց, իսկ բնության աղետն անդառնալի եղավ նրանց համար՝ 2016-ի հունիսի 8-ին ջրհեղեղը խլեց նրանց կյանքը: Զորամասում ինչպես Վարդանն ու Արմանն էին դարձել հարազատներ, հիմա էլ նրանց հարազատներն են միավորվել, նրանց ցավն է հարզատացրել: Ամեն անգամ հերոսների ընտանիքներին այցի գնալիս նրանցից մի մասնիկ ինձ հետ տուն եմ բերում: Վարդան Ղրմաջյանի հայրը՝ Կարեն Ղրմաջյանը կսկիծը սեղմելով ասում էր, որ որդուն այցի գնալիս, երբ տեսնում է իր դրած ծաղիկների կողքին խնամքով դրված են ևս այլ ծաղիկներ, հուզվում է, նա նույնիսկ դրանով էր մխիթարվում, որ իրենց որդիներին հիշում են և կիսում են իրենց վիշտը, ասում էր, երբ գալիս է և քարի վրա մեկ այլ ձեռք էլ է կպած լինում, շնորհակալ է, այդպես էլ քարի վրա չի հասցնում փոշի նստել: Այս ամենը շատ ծանր է լսելը, այն, որ ամեն անգամ նա խանութ է մտնում առևտուր անելու,վաճառողը շշուկով նրան ասում է. մյուս անգամ ուրախության առիթի մտնի իրեց խանութ, հայրը ժպտում է, սակայն հոգին լալիս՝ այլևս նրա սիրտը չի ուրախանա, որքան էլ առիթն ուրախ լինի: Լուռ քայլերով շարժվում ենք դեպի Զվարթնոցի Պանթեոն, մեր խոնարհումը տանում հերոսներին, այցելում նրանց տան հերոսի անկյունը, այնուհետև բոլորով շարժվում դեպի Մասիս, գյուղ Նիզամի:

Հենց գյուղ սկզբին վեր է խոյանում հզոր հուշարձան նվիրված Արման Գազարյանին, այցելում նրա մեծարման անկյուն և դեպի Պանթեոն: Նրա տապանին գրված էր՝ Տեսնու՞մ ես անցորդ, թե ինչ ջահել եմ, Հավատա՛, կյանքում վատ բան չեմ արել: Դեռ նոր էի ընտրել իմ կյանքի ուղին, բայց ավա՜ղ արդեն գերին եմ հողի... Ու սիրտդ կտոր կտոր է լինում, չես իմանում որտեղ թաքնվես ու բարձր գոռաս՝ ինչու՞ Տեր Աստված, ինչու՞: Առաջին անգամն էի լինում Արման Գազարյանենց տանը: Հրաշալի ընտանիք, իսկական ավանդական: Ավագ եղբայրը տաս տարի մեծ էր հերոսից, այն էլ զինվորական՝ փոխգնդապետ, ով այս տարիներին տեսել էր և պատերազմ և զոհեր, սակայն եղբոր անունը տալիս ձայնը դողում էր, արցունքը զսպում: Ասաց. ախր նա իմ եղբայրը չէր, նա իմ որդին է:Մ յուս եղբայրը նուրբ ժպիտո էր պատմում, ինչպես իրենք էին ասում, իրենց Արմանչոյի մասին: Շիրմաքարի մոտ եղբայրներն այնքան զգուշորեն ու խնամքով էին մաքրում քարի փայլը, ծաղիկները դասավորում, կարծես վախենային ցավեցնել իրենց եղբոր վիրավոր մարմինը: ՏՂԱՆԵՐ, ԴՈՒՔ ՀԱՎԵՐԺ ԼՈՒՅՍ ԵՔ ՍՓՌՈՒՄ ԱՊՐՈՂՆԵՐԻՍ ՀՈԳԻՆԵՐԻՆ...

Արշակ Դաբաղյանի անվան Մայր Մանե ՍՀԿ