ՄԻՇՏ ՆԵՐԿԱ ԵՔ ԼԻՆԵԼՈՒ, ՏՂԱՆԵՐ

«Երբ ծանր ու դժվար լինի, հիշեք, որ կա Արցախը՝ իր հպարտ ու անընկճելի ժողովրդով», -այս խոսքերն ասել է անվանի գրող- հրապարակախոս Վարդգես Պետրոսյանը: Եվ այս տողերը նա գրում էր 1992 թվականի հունվարի 1-ին, երբ մեր հայրերի սերունդը ազատագրում էր Արցախը՝ Մեծ Հայքի 10-րդ նահանգը՝ մեր հայրենիքի այդ բեկորի վրա սփռված պատմա-մշակութային ժառանգությամբ. կոթողներ, որոնք համաշխարհային մշակույթի գանձեր են:

26 տարի՝ պատերազմի սպառնալիքի տակ ապրում ու հառնում էր Արցախը, զբոսաշրջիկներին զարմացնում իր պատմությամբ և այն կամքով, որով դիմադրում էր բոլոր արտաքին ազդակներին: Եվ այն հերոսները, ովքեր ազատագրել էին Արցախը, հեռուստաէկրանին էին՝ իրենց մասին կենդանի պատմություններով. 1990-ականներին Ազգային Հեռուստաընկերությունը հեղինակել էր «Հուշամատյան» խորագիրը կրող տեսաշարը, որով օրը մի քանի անգամ ներկայացնում էր մեր հերոսներին՝ իրենց լուսավոր դիմապատկերներով:

-Բարձրացրու, գլուխդ, զինվո՛ր, բաց արա հոգնած կոպերդ: Քո սխրանքն անմահ է, քո անունը՝ մեր սրտերում:
Ամեն անգամ հնչող այս խոսքերը մեզ փոխանցում էին նրանց անունները պահելու-պահպանելու, ասել է՝ նրանց հոգևոր ներկայությամբ երկու հայկական պետությունները՝ անկախացած Հայաստանն ու ազատագրված Արցախը պահպանելու գաղափարը: Նրանցով դաստիարակված հաջորդ սերունդը թշնամու առաջ կանգնած էր անկոտրում: Թշնամին նույն թշնամին էր՝ իր հայատյաց քաղաքականությամբ:
…2014 թվականի թվականի հունվարի 19-ի լույս 20-ի գիշերը՝ ժամը 23: 50-ից մինչև 00: 15-ի սահմաններում, արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծի հյուսիսարևելյան (Ջրաբերդ) և հարավարևելյան (Կորգան) ուղղություններում թշնամու դիվերսիոն խմբերի ներթափանցման միաժամանակյա փորձերը կանխելու ժամանակ զոհված Արմեն Հովհաննիսյանը օրեր առաջ իր դիմապատին գրել էր.
-Բոլոր դիրքապահները թագավոր տղերք են:

Արքա էր մեզ պարտադրված հերթական պատերազմում ընկած ամեն մի զինվորը: Պատերազմ , որ սկսվեց սեպտեմբերի 27-ին: Սկսվեց ու տևեց 44 օր: Մեր զինվորը մնաց իր բարձունքին՝ դիմադրելով գերժամանակակից զենքերի պատերազմին, վարձկան ահաբեկիչներին, և մեր թշնամուն բացահայտ օժանդակող նրա դաշնակիցների աշխարհաքաղաքական նենգ խաղերին: Ծանր մարտերում ընկան հազարավոր հայորդիներ, նրանց կողքին՝ մեր երկրի ազգային համայնքների ներկայացուցիչների զավակները:
Մեր զինվորը չի պարտվել: Միակ պարտվողը ապիկար իշխանությունն է՝ բոլոր ասպարեզներում: Սա այլևս իրողություն է, որի մասին գրվելու է պատմության էջերում:
Հենց այս ժամերին էլ, երբ աշխարհում վառվում են տոնական լույսերը, մեզ համար տարին քարացել-մնացել է նոյեմբերի 9-ի ամսաթվում: Այսօր էլ շատ հայ ծնողներ հրաժեշտ տվեցին իրենց զավակներին, վաղն ու մյուս օրն էլ են Եռաբլուր պանթեոնում հրաժեշտ տալու հայրենիքի հերոսներին…Եվ դեռ որքան ընտանիքներ են վշտաբեկ սպասում անհայտ կորած մեր զինվորներին …
Պատերազմը խլեց հազարավոր մեր եղբայրների կյանքերը…
Դուք չեք մոռացվելու, մեր հերոս զինվորներ ...Դուք, որ ծնվել էիք 21-րդ դարը մերը դարձնելու համար, ժպտացիք մահվանը և անմահացաք: Թշնամին բռնազավթեց մեր հայրենիքը: Եվ հիմա այդ քոչվոր ցեղը փորձում է դառնալ ազգ: Իսկ աշխարհի քաղաքակրթության ակունքներում կանգնած մեր՝ ձեզ ծնունդ տված ազգին ուզում են դարձնել անհայրենիք ժողովուրդ: Ուզում եմ, որ ձեր ՝ դեռ չթոշնած ծաղիկներով ծածկված տաք շիրիմների առաջ մեր մտքում ուխտենք, որ դատապարտված ենք շարունակել մեր պատմական գոյությունը: Ուզում եմ, որ ձևավորենք իրենց բնագավառների մեծ գիտակների ու նվիրյալների կառավարություն, որ կարողանանք վերականգնել կորցրածը: Դուք այնպես չկռվեցիք, որ սերունդներն ամաչեն: Ուզում եմ, որ դարերին լսելի դառնան յուրաքանչյուրիդ անունները: Չպետք է թողնենք, որ մտածեն, թե հայը պետականություն չսիրող ազգ է, հայի շահն անտեսեն: Միջնադարում Բագրատունիների թագավորության անկումից երեք տասնամյակ անց մենք Միջերկրականի ափին ստեղծեցինք Կիլիկիայի հայկական հզոր թագավորությունը: Սա գիտի նաև թշնամին:

Դուք լինելու եք հաջորդ սերունդների ոգին, ինչպես որ մեր ֆիդայիների կերպարները ձևավորեցին Արցախն ազատագրող մեր քաջերին: Բոլորիդ անունները պետք է գրվեն գրքերում՝ հավերժության հերոսամատյաններում: Մենք ձեր անուններն ու կերպարները տանելու ենք մեզ հետ…
Բարեմաղթանք չունեմ: Միայն հերոս Արմեն Հովհաննիսյանի խոսքերն են իմ մտքում.
-Բոլոր դիրքապահները թագավոր տղերք են:
Դուք մնացիք հավերժ դիրքապահներ՝ ձեզ վստահված անառիկ բարձունքներում: Դրանք հանձնողը դուք չեք: Ուզում եմ, որ համապատասխան պաշտոնները դեռևս զբաղեցնող անձինք նայեն ձեր դեմքերին ու խորհեն անվանի գրող, դրամատուրգ Պերճ Զեյթունցյանի այս խոսքերի շուրջ (որ ասել է ազատագրված Արցախի մասին), եթե, իհարկե, կարող են.
- «Այսպես ասած «գրավյալ տարածքները» ո՞րն են։ Ես շատ դեմ եմ տարածքներ հանձնելուն։ Դրանք տարածքներ չեն, դա հայրենիք է։ Ես ինչպե՞ս ասեմ, որ հայրենիք հանձնելը ճիշտ է։ Հերիք է կորցնենք, գոնե մի անգամ ինչ-որ բանի տեր լինենք»:

Հասմիկ Պողոսյան