Ինչ ձայն դուրս կգա Հայաստանից

Lragir.am-ը գրում է .
Հայաստանում Իրանի դեսպան Մոհամմադ Ռեիսին օրերս տված մամուլի ասուլիսում խոսելով հայ-իրանական հարաբերության հեռանկարի մասին, հատկապես Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ միջազգային համաձայնությունից եւ պատժամիջոցների չեղարկումից հետո, հայտարարել է, որ Հայաստանը Իրանի համար շատ կարեւոր երկիր է եւ դիտվում է բավական հարմար միջանցք Պարսից ծոցը Սեւ ծովին կապելու համար:

Հայաստանի հարցում Իրանի շահագրգռությունը միանգամայն հասկանալի է: Իրանի համար Հայաստանն ավելի հուսալի եւ շահեկան ճանապարհ է դեպի Եվրոպա, քան Թուրքիան կամ Ադրբեջանը: Հայաստանի հետ Իրանը չունի որեւէ խնդիր ու մրցակցություն եւ դրանով գրեթե ամեն ինչ ասված է:

Սակայն, այստեղ կա մի մեծ խոչընդոտ: Իրանի համար Հայաստանով դեպի Եվրոպա ճանապարհին կանգնած է Ռուսաստանը, Հայաստանի վրա ունեցած իր ազդեցությամբ: Ռուսաստանը դեմ չի լինի ճանապարհ տալ Իրանին, բայց Իրանին պետք է, որ ճանապարհ տա Հայաստանը, ոչ թե Հայաստանը լինի ընդամենը տարածք, որով անցնելու թույլտվություն տալիս է Մոսկվան:

Այդ դեպքում Իրանի համար ռազմավարական առումով ավելի շահեկան է դառնում Թուրքիան եւ նույնիսկ Ադրբեջանը: Իրանի համար լրջագույն մարտահրավեր է դեպի Եվրոպա ճանապարհին Ռուսաստանի հնարավոր առկայությունը: Թեհրանը չի ցանկանա լինել Մոսկվայի պատանդ:

Բայց, ինչ որ իմաստով դա արդեն այդպես է, քանի որ Հայաստանի վրա ռուսական գերազդեցությունը Թեհրանին ստիպում է ընտրություն կատարել իր համար անցանկալի եւ ոչ գրավիչ ճանապարհների միջեւ:

Ռուսաստանի համար խնդիրը թե Իրանին զսպելն է, թե Հայաստանին որեւէ կերպ բաց չթողնելը, տնտեսական դիվերսիֆիկացիայի, անկախության որեւէ հնարավորություն չտալը, քանի որ Հայաստանը Կովկասում Ռուսաստանի միակ ոտքի տեղն է եւ այդ տեղը մնում է միմիայն մահակի ճնշման տակ: Թեեւ, Հայաստանի իշխանությունն ու քաղաքական խմբերը կարծեք թե վաղուց արդեն անցել են այնպիսի մոտեցման, որ Ռուսաստանն արդեն առանձնապես ճնշման կարիք չունի:

Այդպիսով, Հայաստանը եղել է, կա եւ մնում է միջանցք, որը ոչ միայն Պարսից ծոցը, այլ նույնիսկ Չինական պարիսպը կարող է կապել Սեւ ծովին ու Եվրոպային: Բայց, ամբողջ հարցը այն է, թե ինչ է անցնելու այդ միջանցքով. տնտեսա-քաղաքական արդյունավետ գործակցության ռազմավարական արդյունքը տարբեր տնտեսական նախագծերի տեսքո՞վ, թե պարզապես քամի, որը պարբերաբար դուրս կբերի դատարկ միջանցքի դռների ժանգոտող սղնիների ճռռոցը: