«Մեզնով սկսվել է, մեզնով էլ կվերջանա».Մենք չլինենք՝ աշխարհը փուլ է գալու.Լիա Ավետիսյան

NEWSMEDIA.am-ի զրուցակիցն է հայտնի գրող-հրապարակախոս, բանաստեղծ-թարգմանիչ Լիա Ավետիսյանը:

-Տիկին Ավետիսյան, հետադարձ հայացք նետելով դարերի խորքը, ի՞նչ դասեր ենք քաղել այսօր՝105 տարի անց, 1915-ին տեղի ունեցած սարսափելի ոճրագործությունից:

-Հետադարձ հայացք ձգելով Հայոց ցեղասպանության 105-րդ տարելիցին, տեսնում ենք որ մեր արդարության կոչերը աշխարհին՝ այլևս անիմաստ են: Մենք չպետք է իրենց խնդրենք, որպեսզի ճանաչեն Օսմանյան կայսրությունում և իր ժառանգորդ Թուրքիայում մեր նախնիների կոտորածը: Մենք պետք է այնքան միաբան դառնանք, այնքան ուժեղ, որ մեր հողերը ետ բերենք։ Մենք, ինքներս։ Պետք չէ ճանաչումը. թող իրենց պահեն, ինչպես պահել են 105 տարի:
Հայտնի է, թե ինչով են հղի այդ «ճանաչումները»․ Բունդեստագի փաստաթղթի վերջում օրինակ, գրված է այն, ինչը մենք ազգովի մերժել ու մերժում ենք․ «առանց որևէ նախապայմանների բարեկամություն հաստատել թուրքիո երկրի հետ, միասին մշակութային միջոցառումներ կազմակերպել, միասնաբար ուսումնասիրել պատմությունը»: Բայց չէ՞ որ, ֆուտբոլի սիրահար Էրդողանը դա էր պահանջում, երբ 2009-ին, եկել էր Երևան․ «Ինչ եղել է՝ չի եղել, մոռացեք՝ նստենք. մաքուր էջից պատմություն ուսումնասիրենք»։ Եվ այժմ Հայոց Ցեղասպանությունը «ճանաչած» Գերմանիան է՞ մեզ դիմում նման կոչով։ Իրենք ո՞վ են, ի՞նչ են հասկանում, որ նման կոչեր են անում: Հայը քոչվոր թուրքի ո՞ր մշակութային կոթողն ու առեղծվածը ճանաչի՞. թուրքերը ի՞նչ կարող էին ունենալ, եթե Միջնադարում եկել՝ բազմել են պատրաստի երկրում, իսկ հետագայում ինչ ստեղծել ու կառուցել են՝ հայի մտքով, նախագծով, հայի ոսկե ձեռքերով ու հայից խլած ոսկիներով։

Այդ ոսկիներո՛վ են ձեռք բերում միջազգային կառույցների հովանավորչությունը, որ ճանաչում են մեր գորգերը, ճաշատեսակները, հնագույն կառույցները «թուրքական» և այդ երկրի անունը գրում են հնագույն դարաշրջաններին վերաբերող քարտեզների վրա, Եվրոպայի թանգարանների հայկական պատմական նմուշների վրա։
Կարծում եմ, արդարություն պահանջելը նվաստացուցիչ է մեր ազգի համար, պետք չէ մեզ ոչ մեկի ճանաչումը: Մեզ անհրաժեշտ է միասնություն, հզորացում, որպեսզի մենք մեր հողը հետ վերցնենք: Իսկ դրա համար՝ մեզ պետք են իրական առաջնորդներ, նորմալ ղեկավարություն, ոչ թե կիսագրագետ ծախու, և վաղուց ծախված տղաներ եւ աղջիկներ:

-Տիկին Ավետիսյան, ի՞նչ մարտահրավերների առաջ է այսօր կանգնած ներկայիս սերունդը:

-Իմ հորդորը Նժդեհի հորդորից լավը չի լինելու: Իսկ Նժդեհն ասել է․ «ամեն հայ դո՛ւ ես.գրագետ, թե անգրագետ, կուսակակցական, թե անկուսակցական, աղքատ, թե հարուստ: Եվ քո անտարբերությունը՝ մյուս հայի նկատմամբ նման է Կահենի սառնասրտությանը»։
Մեզ բախտ է վիճակվել ծնվել հայ.ով ամենահետաքրքիր, հանճարեղ, ստեղծագործող, ամենաձեռներեց, հյուրասեր ու բարի ազգն է։ Որ մի հանճարի կենսագրությունը փորփրում եմ՝ հայի արյուն եմ գտնում․լինի դա Չայկովսկին, Տյուտչևը, «Մատանիների տիրակալի» հեղինակ Տոլկինը, թե՛ տպագրության հիմնադիր Գուտենբերգը, նկարիչ Կուինջին, թե՛ ջութակների վարպետ Ստրադիվարին։ Ցուցակը անծայրածիր է։ Սակայն շատ են նաև այն հիմարիկները, որ կարծում են, թե հայն այլևս այն հայը չէ։ Սուտ է․ ազգերը չեն փոխվում, երբեք։

Հայն էլ է մնացել հայ, թուրքն էլ է մնացել թուրք։ Ու դա երբեք չպետք է մոռանանք։ Ինձ համար հայ լինելը պարծանք է, և պատասխանատվություն։ Մենք պետք է գնահատենք դա, եւ պարզապես շնորհակալ լինենք մեր ծնողներին, Աստծուն:
Մեր հայտնի ասածվածքը շիտակ է.«Մեզնով սկսվել է, մեզնով էլ կվերջանա»: Քանի հայը կա, աշխարհը կա, մենք չլինենք՝ աշխարհը փուլ է գալու: Պինդ պահենք մեզ, որպեսզի մնա նաև աշխարհը։ Մենք պատասխանատու ենք։

ՆՈՆԱ  ԱԴԱՄՅԱՆ 

NewsMedia.am 

Լուրեր Հայաստանից եւ աշխարհից