«Մոսկվան կարող է վերանայել Մոսկվայի/Կարսի պայմանագիրը. Թուրքիան կփորձի օկուպացնել Նախիջևանը»

Ռուսաստանը, հաշվի առնելով ռուս-թուրքական հարաբերությունների սրացումը և աշխարհաքաղաքական փոփոխություններն ու Թուրքիայի արևելյան շրջաններում անկախ Քրդական պետության կազմավորման հեռանկարը, կարող է վերանայել Թուրքիայի հետ հարաբերություններ կարգավորող Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերը՝ կնքված 1921թ.: Չի բացառվում, որ ռուսներն ամերիկացիների հետ համատեղ վերադառնան նաև Սևրի պայմանագրին:

Այս կարծիքին է ռուս պատմաբան և քաղաքագետ, Մերձավոր Արևելքի և Կովկասի հարցերով փորձագետ Ստանիսլավ Տարասովը:

Փորձագետն «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում խոսեց ռուս-թուրքական հակամարտության՝ Հայաստանի վրա հնարավոր ազդեցության և Թուրքիայի կողմից սպասվող քայլերի մասին: Մեր զրուցակցի կարծիքով՝ քիչ հավանական է, որ Թուրքիան սադրանքների դիմի Հայաստանի հետ սահմանին, որովհետև թուրքական բանակի ռազմական ներկայությունը ՀՀ-ին սահմանակից շրջաններում շատ թույլ է: Այնուամենայնիվ, եթե նման սպառնալիք ստեղծվի, Ռուսաստանը կուժեղացնի իր ռազմական ներկայությունը Հայաստան-Թուրքիա սահմանին՝ ամրապնդելով Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի անվտանգությունը: Ստանիսլավ Տարասովն, այդուհանդերձ, չի բացառում, որ Թուրքիան այս իրավիճակում դիմի ինչ-որ գործողությունների՝ փորձելով օկուպացնել Նախիջևանը:

Դիվանագիտական ճակատում Անկարան տեսականորեն կարող է, օրինակ, վերսկսել հայ-թուրքական հաշտեցման գործընթացը, բայց մեր զրուցակիցը համոզված է, որ Հայաստանը չի համաձայնի Անկարայի առաջարկին՝ հաշվի առնելով դաշնակից Ռուսաստանի շահերը:

Ինչ վերաբերում է թուրք-ադրբեջանական հարաբերություններին, փորձագետի խոսքով՝ Թուրքիան կորցնում է Ադրբեջանը, որը ստիպված է անցնել Ռուսաստանի կողմը, այլապես «նրան կհոշոտեն»:

– Պարոն Տարասով, թուրքական օդուժի կողմից ռուսական «Սու-24» օդանավի կործանումը առաջացրեց բուռն աշխարհաքաղաքական զարգացումներ: Ձեր կարծիքով՝ որքանո՞վ է սա փոխում իրադրությունը տարածաշրջանում և ինչպե՞ս կազդի Հայաստանի վրա՝ այն իմաստով, որ Հայաստանը Ռուսաստանի դաշնակիցն է:
– Իրավիճակն իսկապես փոխվում է, փլուզվում է Ադրբեջանի դաշինքը Թուրքիայի հետ, և Թուրքիայի դիրքերը կտրուկ թուլանում են տարածաշրջանում: Առաջինը՝ եթե նախկինում մենք շատ զգույշ էինք մոտենում Հայաստանին, Ղարաբաղին, չէինք ուզում փչացնել հարաբերությունները մյուս երկրների հետ, ինչ-որ ձևով փորձում էինք հավասարակշռել, հիմա հասկանում ենք, որ Հայաստանը տարածաշրջանում Ռուսաստանի միակ դաշնակիցն է, և Հայաստանը՝ ներառյալ Ղարաբաղը, շատ լուրջ աջակցություն է ստանում իր պաշտպանությունը ամրապնդելու համար: Իսկ Ադրբեջանի դիրքերը կտրուկ թուլանում են:

Երկրորդը՝ այսօր շատ են քննարկում այն հարցը, թե Թուրքիան սադրանքների է դիմելու Հայաստանի սահմանին: Պետք է ասեմ, որ Թուրքիան ի վիճակի չէ դա անելու, քանի որ ներկայումս Թուրքիայի ողջ բանակը ՆԱՏՕ-ի հրամանով հսկում է թուրք-սիրիական սահմանը, իսկ Թուրքիայի՝ Հայաստանի հետ սահմանակցող արևելյան շրջաններում թուրքական բանակի ներկայությունը խիստ թուլացել է՝ քուրդ զինյալների հետ բոլոր մարտերը պարտվելու պատճառով: Տվյալ պարագայում եթե այնտեղ հանկարծ որևէ սպառնալիք առաջանա, ռուսական ռազմական խմբավորումը Հայաստանում, բնականաբար, կուժեղացվի, և ռուսական զորքերը հայկական բանակի հետ կկանգնեն սահմանին: Հայ ժողովուրդը չպետք է անհանգստանա:

մանրամասն՝ այստեղ: