Ռուս-թուրքական հարաբերություններում «սառույցը հալվում է». ի՞նչ կարելի է սպասել այդ հարաբերությունների բարելավումից...

Fnews.am-ի զրուցակիցն է Արցախի հանրապետության Արտաքին գործերի նախկին նախարար Արման Մելիքյանը:

-Պարոն Մելիքյան, հուլիսի վերջին կամ օգոստոսի սկզբներին արդեն նախատեսված է Ռուսաստանի և Թուրքիայի նախագահների հանդիպումը: Ռուս-թուրքական հարաբերություններում «սառույցը հալվում է». ի՞նչ կարելի է սպասել այդ հարաբերությունների բարելավումից, ի՞նչ վտանգներ եք տեսնում։

-Մոտ յոթ ամիս ձգված ռուս-թուրքական ռազմաքաղաքական ճգնաժամը կարող ենք համարել որպես այդ երկու երկրների միջև սկսված կոշտ մրցակցային պայքարի առաջին փուլ: Մոսկվան և Անկարան գործնականում կիրառեցին հակառակորդի դեմ իրենց ձեռքի տակ եղած քաղաքական, ռազմական, տնտեսական ու հոգեբանական ներազդման զինանոցի որոշ մասը, երկուսն էլ որոշակի կորուստներ կրեցին, բայց, ամեն դեպքում, այս յոթ ամիսների ընթացքում փոխանակված հարվածները՝ թեթև կսմիթներ կարելի է համարել իրենց դիմակայության գալիք շրջանի համատեքստում: Երկուսին էլ դադար էր պետք՝ այս ընթացքում տեղի ունեցածը վերլուծության ենթարկելու և իրենց ուժերը վերադասավորելու համար, բայց նրանց միջև առկա իրական հակասությունները պահպանվում են, իսկ արտաքին միջավայրում տեղի ունեցող զարգացումներն, ամենայն հավանականությամբ, այդ հակասությունները միայն կխորացնեն:

-Ինչո՞ւ Էրդողանը որոշեց «ներողություն» խնդրել Պուտինից, այն ժամանակ, երբ Մեծ Բրիտանիայում հանրաքվե անցկացվեց ԵՄ կազմից դուրս գալու համար և Ռուսաստանի նկատմամբ ԵՄ պատժամիջոցները երկարաձգվեցին: Դուք տեսնո՞ւմ եք կապ այս իրադարձությունների միջև։

-Մեծ Բրիտանիայում ԵՄ-ից դուրս գալու հարցով անցկացված հանրաքվեի արդյունքներն իսկապես նոր քաղաքական իրականություն ստեղծեցին և էապես խարխլեցին տասնամյակներ շարունակ գովերգվող եվրոպական միասնականությունը: Ընդ որում, չի կարելի չնկատել, որ հանրաքվեի անցկացման պահին ԵՄ-ն առավելագույնս էր սահմանազատված ինչպես Ռուսաստանից, այնպես էլ Թուրքիայից՝ Մոսկվայի դեմ կիրառվող պատժամիջոցների ռեժիմն է շարունակում գործել, իսկ Թուրքիայի պարագայում էլ հերթական անգամ խաղարկվեց հայոց Ցողասպանության ճանաչման հարցը՝ այս անգամ Գերմանիայի կատարմամբ: Հավանաբար ՌԴ իշխանությունները մարտավարական նկատառումներից ելնելով որոշել են, որ այս պահին անհրաժեշտ է դադարեցնել Թուրքիայի հետ ունեցած դիմակայությունը ու ցույց տալ բրիտանական ներկայությունից զրկվող Եվրոպային, որ ունակ են կոմպենսացնել Բրիտանիայի բացակայությունը: Ինձ թվում է, որ առանց Լոնդոնի առաջիկա տարիների ընթացքում ԵՄ-ն լուրջ ներքին ճգնաժամի մեջ է լինելու և Ռուսաստանի հույսերը, կապված Մոսկվա-Բեռլին-Փարիզ նոր աշխարհաքաղաքական բևեռ ստեղծելու գաղափարի իրականացման հետ, իրենց չեն արդարացնի: Իսկ դա, որոշ ժամանակ անց, ռուս-թուրքական դիմակայության նոր և ավելի ընդգրկուն փուլի մեկնարկը նախապատրաստող գործոն է լինելու:

-Որքանո՞վ է հնարավոր հայ-թուրքական հարաբերությունների նոր փուլը։ Համամի՞տ եք այն տեսակետին, որ մինչև չլուծվի ԼՂ խնդիրը, հայ-թուրքական հարաբերությունները չեն բարելավվի։

-Հայկական հարցն այլոց կողմից Թուրքիայի դեմ կիրառվող բավականին ազդեցիկ գործիք է: Հայաստանն ինքն այդ գործիքը տնօրինելու և կիրառման մեջ դնել-չդնելու հարցում որոշում կայացնող չէ առայժմ: Իսկ քանի դեռ ՀՀ քաղաքական որակներն այսպիսին են, հիմքեր չկան կարծելու, թե առաջիկայում հայ-թուրքական հարաբերություններում կարող են ի հայտ գալ մեզ համար նպաստավոր միտումներ, ընդ որում, անգամ այն դեպքում, եթե արցախյան հիմնախնդիրը հանգուցալուծվի Թուրքիայի համար նախընտրելի սցենարով: