Varks.am վարկային կազմակերպության տոկոսադրույքները աստղաբաշխական են. փաստաբանների ու փորձագետների դիտարկումները՝ վարկային կազմակերպությունների գործունեության վերաբերյալ

Վարկառուն ստիպված է համաձայնվում վարկային կազմակերպությունների պայմաններին` ելնելով իր ֆինաննսական վիճակից, բայց դրա հետ մեկտեղ ընկնում է մի այնպիսի ծուղակի մեջ, որտեղ իր ֆիննանսական վիճակը ոչ թե լավանում է, այ՛լ ավելի վատանում է: 
Խմբագրությունը պարբերաբար զանգեր է եւ նամակներ է սըանում քաղաքացիներից, ովքեր արդարացիորեն դժգոհում են Հայաստանի առեւտրային բանկերի վարկային բարձր տոկոսադրույքներից: Մասնավորապես խմբագրություն դիմած քաղաքացիներից շատերը ապշած են Varks.am վարկային կազմակերպության աստղաբաշխական տոկոսադրույքներից: Ինչպես մեզ դիմած քաղաքացիներից մեկը ասաց. «Տալիս են 150 հազար ՀՀ դրամ վարկ՝ մեկ ամսով: Առաջին ամիսը առանց տոկոսի, բայց երկրորդ ամսից սկսվում է աստղաբաշխական տոսկոսների մարման մասին զգուշացմող SMS ծանուցումները: Օրինակ, 150 հազար դրամի վարկը մեկ շաբաթով երկարաձգելը 8.500 դրամ է, իսկ դրանից մեկ օր ուշացումը` օրակական հաշվվում է 1500 դրամ: Հիմա սա ինչ .թալա՞ն, թե… խիղճն էլ է լավ բան, ոնց կարելի քյասիբ ժողովրդի վրա այդպիսի տույժեր դնել: Մեկը չկա, որ այս դաշտը կարգավորի»:

Հաշվի առնելով, որ նման բողոքներ խմբագրությունը առաջին անգամ չէ, որ ստանում է, Fnews.am-ի թղթակիցը դիմեց իրավաբանների օգնությանը, հասկանալու համար խնդրի էությունը:

«Վարկային կազմակերպությունների տոկոսադրույքների հետ կապված սահմանափակումներ պետք է լինեն»

Մասնավորապես վերոհիշյալ խնդիրներով հաճախ քաղաքացիները շահերը պաշտպանող փաստաբան Հակոբ Սաֆարյանը, մեզ հետ զրույցում համակարծիք լինելով վերը նշված խնդրին՝ նկատեց.

Մինանշանակ ե՛ւ տոկոսների ե՛ւ պարտավորությունների` օրինակ ժամանակին չվճարելու դեպքում, հաշվարկվող տույժերի հետ կապված անհրաժեշտ են օրենսդրական փոփոխություններ: Որովհետեւ, այո, պահանջարկը կա, բայց դրա հետ մեկտեղ նվաստացուցիչ պայմաններ են ստեղծվում վարկառուների համար: Վարկառուն ստիպված է համաձայնվում պայմաններին` ելնելով իր ֆինաննսական վիճակից, բայց դրա հետ մեկտեղ համաձայնվելով հանդերձ ընկնում մի այնպիսի ծուղակի մեջ, որտեղ իր ֆիննանսական վիճակը ոչ թե լավանում է, այ՛լ ավելի վատանում է: Այսօր եթե մենք դատական պրակտիկան ենք նայում, ապա ակնհայտ է դառնում, որ դատական գործերի մեծ մասը, դատարանների ծանրաբեռնվածության մեծ մասը, պայմանավորված է վարկային կազմակերպությունների գումարների բռնագանձման հայցերով: Պրակտիկան ցույց է տալիս, որ քաղաքացին վարկը վերցնում է` տարիների ընթացքում քիչ-քիչ մարում է, հետո երբ մի քանի ամիս չի կարողանում մարում կատարի` տույժերն ու տուգանքները այնքան են կուտակվում, որ ստացվում է եռակի-կրկնակի պարտավորություններ է կատարում: Եվ, որ ամենախոցելին է, եթե բանկը կամ վարկային կազմակերպությունը դիմում է դատարան` անպայման շահում է: Այդ իսկ պատճառով ես կարծում եմ, որ պետք է վարկային կազմակերպությունների տոկոսադրույքների հետ կապված սահմանափակումներ պետ ք է լինեն, որի համար անհրաժեշտ են օրենսդրական լուրջ փոփոխություններ:

Քաղաքացիական գործերով փաստաբան Աղավնի Մադոյանն էլ կարճ պատասխանեց. «Առաջին հայացքից խնդիր չկա, պայմանագրի ազատության սկզբունք է: Պայքարի մեխանիզմն էլ՝ պետք է շատ մանրակրկիտ մշակվի»:

«Եթե չլինի պահանջարկ, նրանք պարզապես չեն կարող գոյատեւել

Տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյան էլ հետեւյալ լուծումն է առաջարկում.

- Վարկային կազմակերպությունները հիմնականում իրենց ծառայությունները մատուցում են պահանջարկից ելնելով. եթե կա պահանջարկ, ապա իրենք տալիս են վարկեր այն պայմաններով, որով որ ցանկանում են: Բայց շատ կարեւոր է հաշվի առնել, որ այս դաշտում մրցակցությունը բավականին ուժեղ է: Եվ քաղաքացինները պետք է պարզապես փնտրեն ավելի ցածր տոկոսադրույքներով վարկեր, այդ իսկ ձեւով նպաստելով նրան, որպեսզի նման կազմակերպությունները չդիմեն այդպիսի բարձր տոկոսադրույքներով վարկեր տրամադրելուն: Եթե չլինի պահանջարկ, նրանք պարզապես չեն կարող գոյատեւել, իսկ այսօր պահանջարկը շատ-շատ է: Խնդիրը սա է:

Թեմային քաջատեղյակ փաստաբան Հայկ Եգանյան էլ մեզ հետ զրույցում անդրադառնալով հարցին, արդյո՞ք չկա սհամանված տոկոսադրույք, որից այն կողմ չեն կարող վարկային կազմակերպությունները, այսպես ասած, վազանց կատարել, ասաց.

- Ձեր հարցադրումը շատ վաղուց հուզում է նաեւ մեզ. այստեղ ըստ էության եթե նայենք իրավահավասարության սկզբունքը` մենք ունենք մի խայտառակ պատկեր` այն է Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշում: Վճռաբեկ դատարանը պարտքով փող տվող ֆիզիկական անձանց վերաբերյալ հստակ կանոնակարգում ունի, որ պարտքի չափը չի կարող գերազանցել տարեկան ԿԲ-ի կողմից սահմանված հաշվարկային դրույքաչափի կրկնապատիկը: Բայց ցավոք սրտի այդ կանոնակարգումը չի տարածվում վարկային կազմակերպությունների, բանկերի վրա: Մենք այս հարցադրումը շատ վաղուցվանից ներկայացրել ենք: Եվ գտնում ենք, որ այս խնդիրը առաջանում է նաեւ Վճռաբեկ դատարանի որոշման կարգավորումից: Քանի որ մինչ այդ, երբ չկար այդ նախադեպը, մենք հղում էինք կատարում եւ ասում, որ եթե իրավահավասարության սկզբունք ունի եւ փոխառության այդ դրույթը գործում է վարկային պայմանագրերի դրույթի հետ համատեղ, հետեւաբար դա տարածվում է նաեւ վարկային կազմակերպությունների եւ բանկերի վրա: Բայց Վճռաբեկ դատարանի նախադեպից հետո տարբերակում առաջացավ:
- Ո՞ր գերատեսչություն է պարտավոր կարգավորել այս խնդիրը:
- Ըստ իս, պետք է Վճռաբեկ դատարանը բանկի հետ կապված նույն նախադեպային որոշումը ընդունի, ինչը ֆիզիկական անձանց մասով եղավ: Ինչու ոչ՝ նաեւ ԱԺ-ն այստեղ պետք է օրենսդրական կարգավորման հետ կապված խնդրի կարգավորման տարբերակներ առաջարկի, որը կդառնա օրենք:
Պատրաստ ենք ներկայացնելու նաեւ Varks.am վարկային կազմակերպության, ինչպես նաեւ մյուս բոլոր վարկային կազմակերպությունների մեկնաբանությունը՝ վեր բարձրացված խնդրի վերաբերյալ:

Շարունակելի…