Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն Հայաստանին մեղադրում է ՄԱԿ-ի դատարանի որոշումը խեղաթյուրելու մեջ եւ ինքն էլ խեղաթյուրում է այն

Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն հանդես է եկել հերթական ընդարձակ հայտարարությամբ, այս անգամ՝ ի պատասխան Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի երեկվա հայտարարության։ Ադրբեջանական նախարարության հայտարարության իմաստն այն է, որ Հայաստանն, իբր, ճիշտ չի մեկնաբանել ՄԱԿ-ի դատարանի որոշումը, եւ ոչ մի դատարան Ադրբեջանին ոչինչ չի պարտադրել։

«Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի 2023թ. փետրվարի 23-ի մեկնաբանությունները Միջազգային դատարանի որոշման վերաբերյալ հակառակ համեմատական են դատարանի որոշմանը եւ հայկական կողմի՝ իրենց երազանքներն իրականություն ներկայացնելու հերթական փորձն են», նշվել է APA-ի հրապարակած հայտարարությունում։

«Նախ՝ նշենք, որ վարչապետ Փաշինյանի մեկնաբանություններն այն մասին, որ դատարանն, իբր, ամրագրել է Լաչինի ճանապարհի փակման հաստատումը, որեւէ կերպ չի համընկնում տեքստին, որտեղ հիմնավորվում է դատարանի որոշումը ժամանակավոր միջոցների մասին, եւ որոշման մեջ չի նշվում, որ ճանապարհը փակ է։ Ափսոսանք է առաջացնում այն, որ վարչապետը, որը չի կարող ընդունել, որ դատարանը մերժել է Հայաստանի երկու հիմնական պնդումները՝ «բողոքի ակցիան, որն իրականացնում են ադրբեջանցի էկոակտիվիստները Խանքենդի-Լաչին ճանապարհին, իբր կազմակերպվել է Ադրբեջանի կառավարության կողմից» եւ «Ադրբեջանը խոչընդոտում է գազի մատակարարմանը եւ կոմունալ այլ ծառայությունների (օրինակ՝ էլեկտրականություն եւ ինտերնետ) մատուցմանը, խեղաթյուրում է այդ հարցի հիմնավորումը։ Հայաստանի վարչապետը, մեկնաբանելով հարցն այն մասին, թե որոնք են Ադրբեջանի պարտավորությունները Լաչինի ճանապարհին, ըստ երեւույթին, մինչեւ հիմա ճիշտ չի հասկացել 2020թ. նոյեմբերի 10-ի եռակողմ հայտարարության դրույթը Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից Լաչինի ճանապարհով երկու ուղղությամբ քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների եւ բեռների երթեւեկության անվտանգության երաշխավորման մասին։ Ադրբեջանի կողմից Լաչինի ճանապարհին երթեւեկության անվտանգության երաշխավորումը չպետք է հասկանալ որպես հնարավորության ստեղծում ճանապարհին չարաշահումների համար, եւ քանիցս հայտարարվել է, որ ադրբեջանական կողմը դա թույլ չի տա։

Ինչ վերաբերում է այն չհիմնավորված պնդմանը, որ Միջազգային դատարանն, իբր, բավարարել է Հայաստանի միջնորդությունը, նշենք, որ դատարանի ժամանակավոր պահանջը նույնը չէ, ինչ Հայաստանի պահանջը, եւ դատարանի եզրակացությունն այն է, որ Ադրբեջանը պետք է կիրառի բոլոր միջոցներն այն բանի փոխարեն, որպեսզի «ապահովի անխափան երթեւեկությունը...»։ Դատարանը նաեւ չի ընդունել Հայաստանի հայցն այն մասին, որ երթեւեկությունը ճանապարհով պետք է լինի «ազատ» եւ «բոլոր անձանց, բեռների եւ տրանսպորտային միջոցների» համար։ Այսպիսով, դատարանը, աջակցելով Ադրբեջանի դիրքորոշմանը, մերժել է Հայաստանի պահանջն այն մասին, որ Լաչինի ճանապարհով երթեւեկությունն իրականացվի «ազատ», ինչպես պահանջում է Հայաստանը, այսինքն՝ առանց որեւէ վերահսկողության։ Դատարանն իր որոշման մեջ հաշվի է առել, որ Ադրբեջանն իր լիազորությունների սահմաններում ձեռնարկել եւ ձեռնարկելու է իր տրամադրության տակ եղած բոլոր քայլերը՝ Լաչինի ճանապարհով երթեւեկության անվտանգությունը երաշխավորելու համար, ինչպես նաեւ երկրի՝ 2020թ. նոյեմբերի 10-ի եռակողմ հայտարարության պայմանների կատարմանն ուղղված ջանքերը։

Հայաստանի վարչապետի հայտարարությունը, որը խեղաթյուրում է դատարանի որոշումն ականների հետ կապված, վկայում է այն մասին, որ հայկական կողմը նախկինի պես իրենից վանում է պատասխանատվությունն այս հարցում։ Այն դեպքում, երբ դատարանի լսումները մեկ անգամ եւս ցույց են տվել, որ միջազգային կազմակերպությունների հաշվետվություններն այն մասին, որ Հայաստանը չի արտադրում եւ չի տեղադրում ականներ, հիմնված են ստի վրա։ Ինչպես երեւում է որոշումից, այն, որ չի վերանայվել նախկին որոշումն այն մասին, որ Հայաստանի կողմից ականների տեղադրումը չի համապատասխանում ժամանակավոր միջոցների կիրառման ոլորտին, ըստ էության, լուծում չէ։ Դատարանի այս որոշումը Հայաստանին չի ազատում խախտումներից, ստանձնած պարտավորություններից, ինչպիսին է ականների եւ ականային ծուղակների տեղադրումը Ադրբեջանի տարածքում, Ադրբեջանի տարածք 2021թ. պատրաստված ականներ ուղարկելը՝ չարաշահելով Լաչինի ճանապարհը, ինչպես նաեւ ականապատված տարածքների իսկական քարտեզները չտրամադրելը։

Ընդհանուր առմամբ, նշենք, որ ականների սպառնալիքի հարցը դատարանը կդիտարկի առանձին։ Ադրբեջանական կողմը քանիցս հայտարարել է, որ Լաչինի ճանապարհի օգտագործումը պետք է լինի օրինական եւ թափանցիկ, եւ ճանապարհի չարաշահումներ չպետք է թույլատրվեն։ Որպես այս ջանքերի մի մաս՝ Ադրբեջանն առաջարկել է ստեղծել սահմանային անցակետ Լաչինի ճանապարհին։ Այս առաջարկը միջազգային գործընկերներն ընդունել են որպես թափանցիկ մեխանիզմ եւ վստահության ամրապնդման միջոց Լաչինի ճանապարհին՝ Ադրբեջանի եւ Հայաստանի միջեւ հարաբերությունների հետհակամարտային կարգավորման գործընթացի շրջանակում։ Սակայն Հայաստանի չհիմնավորված հրաժարումը այս առաջարկից վկայում է այն մասին, որ Հայաստանը շահագրգռված չէ թափանցիկությամբ Լաչինի ճանապարհի հարցում եւ մտադիր է շարունակել դրա չարաշահման գործողությունները»,- նշվել է Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի հայտարարությունում։

Նշենք, որ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի հայտարարությունում խեղաթյուրվում է ՄԱԿ-ի դատարանի որոշման բովանդակությունը։ Չնայած ԱԳՆ-ում հակված են չնկատել դա, դատարանը Ադրբեջանից պահանջել է միջոցներ ձեռնարկել Լաչինի միջանցքով մարդկանց եւ բեռների ազատ երթեւեկության ապահովման համար։ Իսկ Ադրբեջանի գործողություններն ուղղված են այն բանին, որ շանտաժի եւ սպառնալիքների միջոցով հասնեն անցակետի տեղադրմանը, որի գաղափարն, իբր, պաշտպանում են Արեւմուտքում, եւ որպես գլխավոր նպատակ՝ ստանալ այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքը»։