Բանակը բերեց համընդհանուր խմբվածության՝ համախմբվեցին քաղաքական ուժերը, լրագրողները, ողջ հայությունը

Սահմանին տիրող լարված իրավիճակն, ինչ խոսք, մտահոգում է բոլորիս, սակայն ինչպես ասում են՝ վախենալու կարիք չկա՝ սահմանին կանգնած են հայ անպարտելի զինվորները: Երիտասարդ սահմանապահ տղաների եւ հասարակության տարբեր շրջանակներում ձեւավորված հոգեբանական վիճակի վերաբերյալ, Fnews.am-ը զրուցեց հոգեբան Կարինե Նալչաջյանի հետ.
-Ոլորտի պատասխանատուները, փորձագետները բազմիցս ասել են, որ մեր երկիրը դեռևս պատերազմի մեջ է և զինադադարը պետք չէ շփոթել կայուն խաղաղության հետ: Ամեն պահ հնարավոր են զարգացումներ, որոնք մեզ համար ավելի շոշափելի և ընկալելի կդարձնեն պատերազմական իրավիճակի մեջ լինելու փաստը: Վկա` վերջին օրերի իրադարձությունները:
Իրողությունն այն է, որ թշնամին պարբերաբար մեծացնում է սահմանային լարվածությունը: Ադրբեջանի քաղաքական ղեկավարությունը դեռ չի մարսել Արցախյան պատերազմում իր կրած պարտությունը և սնապարծ կեցվածքով տարիներ շարունակ մեզ հետ խոսում է սպառնալիքների անհեթեթ լեզվով: Ուր որ է կհասնեն Զանգեզուր ու Մեղրի, իսկ Երևանը գրավելը մի քանի օրվա գործ է և, ընդհանրապես, շուտով մեզ բոլորիս ջնջելու են երկրի երեսից: Երևակայության այս թռիչքներով տոգորված վարչակազմը ոչ միայն իր ժողովրդին ներքաշում է այդ անհեթեթության մեջ, այլև, ինչպես երևում է, ինքը ևս ընկնում է իր իսկ կողմից ստեղծած ստի ու խաբեության ծուղակը: Ստախոսությունը մի հետաքրքիր հոգեբանական առանձնահատկություն ունի: Բանն այն է, որ ստախոսն ինքն աստիճանաբար սկսում է հավատալ իր հնարած ստերին: Ադրբեջանի պարագայում ակնհայտ է հոգեբանական այս օրինաչափության առկայությունը, որը և մեծացնում է արկածախնդրության գնալու հավանականությունը: Բացի դրանից, սեփական ժողովրդին ստի ու խաբեության մեջ տևականորեն պահել կարողանալու համար այդ երկրի ղեկավարությանը հարկավոր է ժամանակ առ ժամանակ սահմանային միջադեպեր հրահրել. դեմքը պահելու խնդիր պետք է լուծել: Այսինքն, հակառակորդի կողմից հարձակողական գործողությունները սպասելի են և հոգեբանորեն պատճառաբանված: Այլ հարց է, որ մեր բանակը իր կազմակերպված ու հմուտ գործողություններով արագ սթափեցնում և իրականություն է վերադարձնում ադրբեջանցի թուրքին:
Ընդհանրապես, ազգամիջյան հարաբերություններում հարկավոր է հաշվի առնել ազգային բնավորության հանգամանքը: Ազգային բնավորության գծերը բավականին կայուն հոգեբանական կազմավորումներ են և թուրքը բացառություն լինել չի կարող: Թուրքին բնորոշ հատկություններ կան և ժամանակ առ ժամանակ որոշակի իրողություններ մեզ համառորեն հիշեցնում են այդ մասին: Ցավոք սրտի, մեզանում դեռ կան մարդիկ, ովքեր թրքասիրության քարոզներ են կարդում, փորձում են մեզ համոզել, որ ժամանակները փոխվել են, թուրքերն արդեն առաջվանը չեն: Սա ինքնախաբեություն է և թուրքն ինքը ժամանակ առ ժամանակ ապացուցում է, որ ոչինչ էլ չի փոխվել: Տեսեք, ցեղասպանությունից 83 տարի անց` մենք Սումգայիթ տեսանք, որոշ ժամանակ անց` տեսանք, որ Եվրոպայի կենտրոնում հայ են կացնահարում, օրեր առաջ էլ տեսանք, թե մեր գերու հետ ինչպես վարվեցին…. Այսինքն, որպեսզի մենք կարողանանք ճիշտ հարաբերվել մեր թշնամու հետ, պետք է հաշվի առնենք նրա ազգային բնավորությունը: Պետք է հաշվի առնենք նաև, որ Ադրբեջանի ղեկավարության հայատյաց քարոզչության հետևանքով այդ երկրում ատելությանունը ամեն հայկականի հանդեպ այն աստիճան է մեծացել, որ ստացել է ախտաբանական բնույթ: Թշնամին անսահման ատելությամբ է համակված մեր նկատմամբ: Սա պետք է իմանա յուրաքանչյուր հայ: Եթե սահմանին կանգնած մեր զինվորը սա չհիշի` չի կարող պաշտպանել ոչ իրեն, ոչ էլ հայրենիքը: Բարեբախտաբար, կյանքը ցույց է տալիս, որ մեր զինվորականությունը զգոն է և իրատես:
Գիտեք, երբ մեր զինվորական ղեկավարությունը մեզ պարբերաբար վստահեցնում էր, որ մեր բանակը մարտունակ է, ոմանք մինչև վերջերս թերահավատորեն էին մոտենում այդ խոսքերին: Սակայն, երբ եկավ պահը մարդիկ զգացին, որ մեր բանակն ունակ է անառիկ պահել սահմանները, որ մեր դիրքապահ տղաներն իրոք հզոր են ու հերոսաբար կարող են կռվել ու ոչնչացնել նույնիսկ հակառակորդի հատուկ պատրաստություն անցած զինծառայողներին: Տեսնելով այս ամենը մեզանից յուրաքանչյուրի համար միանգամայն իրատեսական է դառնում մեր պաշտպանության նախարարի ուղերձում առկա այն գաղափարը, որ հնարավոր է փոքր ուժերով մեծ խնդիրներ լուծել: Այսինքն, մեզ համար հասկանալի է դառնում, որ այս գաղափարը ոչ թե բարի ցանկությունների ոլորտից է, այլ ծրագրային դրույթ, որի ուղղությամբ գործնականում աշխատանքներ են տարվել:
-Իսկ ի՞նչ կասեք այս համատեքստում սոցիալական ցանցերի եւ ԶԼՄ-ների կատարած աշխատանքի վերաբերյալ:
-Ուշադրությամբ հետևել եմ ոչ միայն նախորդ շաբաթվա սահմանային իրադարձություններին, այլև ԶԼՄ-ներում դրանց լուսաբանմանը: Ի դեպ, սոցիալական ցանցերը նույնպես հոգեբանի համար ուսումնասիրության կարևոր տիրույթ է, քանի որ մարդկանց տրամադրությունները, դիրքորոշումները դիտարկելու շատ լավ հնարավորություն է տալիս: ԶԼՄ-ների աշխատանքը, խոշոր հաշվով, ես կորակեի մեկ բառով` պատասխանատու: Կարևոր մի հանգամանք ևս: Այս օրերին մենք վկան եղանք ազգային համախմբվածության մի դրսևորման, որը մեր ազգի համար բացառիկ նշանակություն ունի: Ես կրկին պետք է մեջբերում անեմ պաշտպանության նախարար Ս. Օհանյանի ուղերձից. “եկել է ժամանակը` համաժողովրդական միասնության միջոցով հերթական անգամ հաղթանակի հասնելու”: Այս օրերին մենք շոշափելի կերպով մեր կյանքում զգացինք այդքան բաղձալի համաժողովրդական միասնության ներկայությունը: Ու դրա համար մենք պարտավոր ենք մեր բանակին, սահմանը թշնամու ոտնձգություններից այդքան խիզախորեն պաշտպանող մեր զինվորներին: Զինվորականությունն է, որ իր վճռական, հավասարակշիռ, բանիմաց գործողություններով ու բարձր մարտական ոգով մեզ բերեց ազգային համախմբվածության այս ցանկալի վիճակին, որը պահպանելու հարցում մտահոգ պետք է լինենք յուրաքանչյուրս: Հոգեբանական վերելքի տրամադրություններն ակնհայտ են բոլորի մոտ՝ հայ զինվորի, հրամանատարների, լրագրողների, քաղաքական գործիչների և ընդհանրապես` Արցախի, Հայաստանի, Սփյուռքի հայության շրջանում: Իսկ ինչ վերաբերվում է թշնամուն, ապա ասեմ, որ ադրբեջանական իշխանությունների և խեղաթյուրված ընկալումների գերին դարձած ադրբեջանական հասարակության համար այս սառը ցնցուղը սթափվելու լավ առիթ է:
Մենք պետք է շատ լավ հասկանանք, որ պատերազմը միայն բանակին չի վերաբերում, որ մենք բոլորս ներքաշված ենք պատերազմի մեջ: Այս կռվի մեջ մեզանից յուրաքանչյուրն իր դերն ունի կատարելու: Այս իմաստով հոգեբանի աշխատանքը նույնպես շատ կարեւոր է: Ասեմ, որ այդ կարևորության գիտակցումը կա և դրա վկայությունն է այն, որ մենք բանակում վաղուց է, ինչ զորային հոգեբաններ ունենք: Այդուհանդերձ, բանակում հոգեբանի դերի և մասնագիտական աշխատանքի որակի բարձրացման ուղղությամբ աշխատանքի անհրաժեշտություն կա:
Այս առումով` կարեւոր եմ համարում վերջերս տեղի ունեցած մի իրադարձություն. Եվրոպական տարածաշրջանային ակադեմիան, արձագանքելով նախարար Օհանյանի ուղերձին, հանդես եկավ զորային հոգեբանների հետ մասնագիտական սուպերվիզիաներ անցկացնելու նախաձեռնությամբ: Խոսքը զինծառայողների հետ անհատական հոգեբանական աշխատանքի իրականացման շրջանակներում մասնագիտական քննարկումների և ուղղորդում տալու մասին է: ԵՏԱ-ի և ՀՀ Պաշտպանության նախարարի միջև համաձայնությունը կայացված է և առաջիկայում մենք կայուն պարբերականությամբ` ամիսը մեկ անգամ, կայցելենք զորամասեր, տեղում հանդիպումներ կունենանք զորային հոգեբանների հետ, կքննարկենք առանձին զինծառայողների հետ կապված, մասնագիտական լուծումներ պահանջող կոնկրետ խնդիրներ և կիրականացնենք ուղղորդող մասնագիտական խորհրդատվություն: Նշեմ, որ այս աշխատանքը կկատարվի հասարակական հիմունքներով, առանց դրամական փոխհատուցման:
Սոսե Չանդոյան