Գալիպոլիի աղմուկն ավելի մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց Հայոց ցեղասպանության հարցի շուրջ

Եվրոպայի ՀՅԴ Հայ դատի հանձնախմբի ղեկավար Գասպար Կարապետյանը կարծում է, որ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրապարակած հռչակագիրը ճիշտ ուղղություն էր մեր պահանջների և պայքարի համար, իսկ ինչ վերաբերում է Ցեղասպանության ճանաչման գործընթացին ուղղված աշխատանքներին, ապա դրանք գոնե Դաշնակցության Հայ դատի հանձնախմբերի կողմից սկսվել են դեռ երկու տարի առաջ, որովհետև պետք էր նոր բանաձևեր ունենալ 1987 թվականի Եվրախորհրդարանի ընդունած բանաձևից հետո: Մեզ հետ զրույցում նա ասաց, որ թե՛ Բրյուսելում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչության հետ, թե՛ նախկին դեսպան Ավետ Ադոնցի և թե՛ ներկա դեսպան Թաթուլ Մարգարյանի հետ շատ սերտ համագործակցության շնորհիվ կարողացան համոզել, որ Ցեղասպանության ճանաչումը ապրիլի 15-ին դառնա Եվրախորհրդարանի օրակարգի հարց, բայց դրան, անշուշտ, նախորդեցին ուրիշ քայլեր, որոնցից մեկը ԵԺԿ-ի ընդունած բանաձևն էր, որին հաջորդեց ՀՀ-ում անցկացված «Եվրանեսթի» լիագումար նիստը, որում ևս Ցեղասպանության ճանաչմանն ուղղված բանաձև ընդունվեց:

Այս թեմայի շրջանակներում «Հրապարակ»-ը մի քանի հարց ևս ուղղել է Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի ղեկավարին:

- Ըստ Ձեզ՝ այս ամբողջ գործընթացը, որ թափ առավ հատկապես 100-ամյա տարելիցին ընդառաջ,պայմանավորված էր հենց դրանո՞վ, որհենց այս տարի Հռոմի պապը նման ելույթ ունեցավ, հենց այստարիԵվրախորհրդարանը բանաձև ընդունեց, ու էլի որոշ երկրներճանաչեցին Ցեղասպանությունը, թե՞ մինչ այդսկսված գործընթացիկուլմինացիան կարելի է համարել:

– Ես էլի մի առիթով ասել եմ, որ այս աշխատանքները, որ ընթանում են, մեկնարկել են 1965 թվականից հետո, երբ որ Դաշնակցությունը և մյուս ավանդական կուսակցությունները՝ համագործակցաբար, որոշեցին պայքարը եկեղեցիներից, հոգեհանգիստներից դուրս հանել և քաղաքական պայքարի վերածել: Սրանք տասնյակ տարիների աշխատանքների, այդ ընթացքում ունեցած ծանոթությունների, փորձառությունների կուտակումն է, որ կարող էր մի տեղ հասցնել: Խորհրդանշական 100-ամյակն օգտագործելու համար երկու տարի է, որ այդ ուղղությամբ մենք սկսել էինք աշխատել, և այդ աշխատանքի արդյունքը եղավ այն, որ ընդունվեց, օրինակ, Եվրախորհրդարանի բանաձևը, որը մեզ համար պետքական էր, որ ընդունվեց այս տարի: Պետք է ասեմ, որ այս բանաձևի այս ոգով որդեգրման հարցում շատ կարևոր դերակատարություն ունեցավ Եվրախորհրդարանի ընկերվարականների քաղաքական խումբը՝ «կանաչների» և «ձախերի», որոշ չափով էլ՝ «պահպանողականների» օժանդակությամբ:

– Այսօր քննարկվում է այն թեման, որ Թուրքիայում Գալիպոլիիճակատամարտին նվիրված միջոցառումներինմասնակցելու ենավելի քան երկու տասնյակ նախագահներ, իսկ Հայաստան ենժամանելու ընդամենը 4 երկրներիառաջին դեմքեր: Սա ինչպե՞ս եքգնահատում Դուք, և կարո՞ղ է այս փաստը որոշակի բացասականերանգհաղորդել:

– Դուք լրագրող եք և, վստահաբար, հետևել եք, թե միջազգային մամուլն ինչի մասին է գրում այս վերջին 15-20 օրերին, Ցեղասպանության և Թուրքիայի ժխտողական քաղաքականության մասին: Դա ի՞նչ է նշանակում, որ Գալիպոլին հաջողվա՞ծ է: Ոչ: Գալիպոլին, ընդհակառակը, իր ստեղծած աղմուկով ավելի մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց Հայոց ցեղասպանության հարցի շուրջ: Թե որոնք են մասնակցողներն այդ 15-20 երկրներից, ես չեմ կարդացել ցանկը, չգիտեմ, համենայնդեպս, այսօր միջազգային մամուլում Գալիպոլիի մասին նույնիսկ թուրքական թերթերն այդքան չեն անդրադառնա, որքան կանդրադառնան Ցեղասպանության հետ կապված վերջին իրադարձություններին: Հարցը քանակի մեջ չէ՝ քանի հոգի ուր գնաց, կամ ինչ մակարդակով ներկայացան երկրները, խնդիրը միջազգային առումով քարոզչության մեջ է:

- Մենք ունենք մի շարք բարեկամ երկրներ, որոնք դեռևս չեն ընդունելՀայոց ցեղասպանությունը, այդ թվում՝հարևան Վրաստանը: Սաինչո՞վ է պայմանավորված՝ Ձեր գնահատմամբ:

– Վրաստանի պարագան յուրահատուկ է, թեև ես կուզենայի, որ Վրաստանը ճանաչած լիներ, բայց նաև Վրաստանի ներկայիս քաղաքական և ռազմական կացությունն այնպիսին է, որ, հավանաբար, նրանց պատգամավորները քաջություն չունեն դիմելու այդ քայլին, որովհետև Վրաստանը, վստահաբար, ճնշումների տակ է Թուրքիայի կողմից, Ադրբեջանի կողմից, և քանի որ ինքը տնտեսական կախվածություն ունի այդ երկրներից, ուստի կարծում եմ, որ հենց այդ տնտեսական, ռազմաքաղաքական պատճառներով է, որ չի ընդունում:

Մանրամասները` թերթի այսօրվա համարում: