Հայերը պետական սեկտորում ընդգրկված են որպես «թանգարանային օրինակ»

Վրաստանի դեռ նախորդ նախագահի՝ Միխայիլ Սաակաշվիլու պաշտոնավարման ժամանակ, Ջավախքում բնակվող հայ ժողովուրդն ապրում էր «սարսափահար»: Հոգեբանական, մշակութային եւ այլ տիպի ճնշումներն իրենց զգացնել էին տալիս: Հասկանալու համար ներկայիս իրական պատկերը եւ վրաց իշխանությունների վերաբերմունքը հայ ժողովրդի նկատմամբ, Fnews.am-ը զրուցեց «Միասնական Ջավախք» կազմակերպության ղեկավար Վահագն Չախալյանի հետ.
-Ի՞նչ վիճակում են գտնվում այսօր ջավախահայերը: Վրաստանի ներկայիս իշխանությունները ընտրությունների նախաշեմին մեծ խոստումներ էին տալիս հայերին, արդյո՞ք դրանք կյանքի են կոչվել:
-Ջավախահայերի համար քաղաքական առումով թիվ մեկ խնդիրը լեզվի կարգավիճակի հարցն է, իսկ տնտեսական առումով՝ աշխատատեղերի պակասի: Փաստորեն, նոր իշխանությունն իր առաջ դրված խնդիրների թեկուզ ամենաքիչ մասը առայժմ չի լուծել: Եթե նրանք խոստանում էին հազարավոր աշխատատեղեր, ապա ցավոք, այսօր գոնե տաս աշխատատեղի մասին, որոնք բացվել են ես չգիտեմ: Աշխատատեղերի հարցը մեր առջեւ ծառացած է նույն սրությամբ, ինչպես Սաակաշվիլու իշխանության ժամանակ: Դե իսկ լեզվի հետ կապված խոստումները եւս մնում են որպես խոստումներ: Վարչապետի այցի ժամանակ հայտարարվեց, որ վրացերենի ուսուցման հետ համատեղ պետք է քայլեր ձեռնարկվեն նաեւ հայերենի պահպանման, ամրապնդման եւ զարգացման համար: Նման հայտարարություններով հանդես գալը, նոր իխշանությունների տարբերությունն է նախորդ իշխանություններից: Սաշակաշվիլու իշխանությունն իր առջեւ ոչ միայն նպատակ էր դրել, որ լինի վրացերենի ուսուցում, այլ նաեւ նպատակ էր դրել հայերենի վերացում եւ վերացումը ոչ միայն լեզվի մասով, այլ ավելի լայն հասկացողությամբ՝ մշակութային հուշարձաններ, գրականություն, ժողովրդի պատմություն, եւ այլն:
-Ջավախահայերն այն այսօր կրկին ճնշվա՞ծ են ապրում: Հոգեբանական ի՞նչ վիճակի մեջ են հայերն առհասարակ:
-Սահակաշվիլու ռեպրեսիոն գործունեության սրությունը այսօր չի նկատվում: Նման հետապնդումներ չեն զգացվում՝ ազգային, քաղաքական հողի վրա: Այդ մասով մենք հանգիստ ենք, բայց քանի դեռ հստակ երաշխիքներ չեն դրված, իսկ հստակ երաշխիք ասելով հասկանում ենք՝ երբ Սահմանադրության մեջ կետ է մտցվում մեր պարտականությունները տվյալ պետության առջեւ, որպես քաղաքացի եւ պետության պարտականությունները իր այլազգի քաղաքացիների առջեւ, ապա ամեն ինչ այդքան հստակ չէ:
Պաշտոնական տվյալներով ութ տոկոս ենք կազմում, իսկ ոչ պաշտոնական տվյալներով տաս կամ տասներկու տոկոս, սակայն եթե չլիներ այդ հայահալած քաղաքականությունը ամեն ինչ այլ կերպ կլիներ: Շատ անգամ հարցնում են, եթե հայաթափման ծրագիր է իրականացվել, ապա ինչպե՞ս է ստացվել, որ հարյուր հազար մնացել եք: Ասեմ, որ մի շատ կարեւոր փաստ կա, որն էլ մենք չպետք է անտեսենք, 1992 թվականին հայերի թիվը 460 հազար էր, իսկ ամեն 25 տարին մեկ բնակչության թիվը կրկնապատկվում է: Այսինքն մենք այսօր Վրաստանում պետք է ունենայինք 920 հազար հայ: Իսկ երբ հասկանում ենք, որ 920 հազարից մնացել է 100 հազար հայ, ուրեմն մենք տեսնում ենք, թե ինչ մասշտաբի է եղել այդ քաղաքականությունը: Պետք է նշեմ, որ Սահակաշվիլու պաշտոնավարման տարիներին 30 հազար հայ դուրս է եկել Վրաստանից:
-Իսկ պետական սեկտորում որքանո՞վ են ընդգրկված հայերը:
-Փաստորեն զրոյական: Եթե վերցնենք բնակչության տոկոսային հարաբերությունը եւ հայերի ներգրավվածության աստիճանը պետական սեկտորում, ապա կհասկանանք, որ դա զրոյական է: Գուցե ամեն մի նախարարությունում մի պաշտոնյա լինի, սակայն դա մնում է թանգարանային՝ որպես օրինակ, ինչ-որ մեկին բան ցույց տալու համար: Դրանով ցույց են տալիս, որ հայերը եւս ընդգրկված են երկրի կառավարման գործընթացի մեջ:

Սոսե   Չանդոյան 

Զրույցի շարունակությունը`հաջորդիվ: