Ինչքանով կազդեն Ռուսաստանի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցները Հայաստանի տնտեսության վրա

Հանրության, ինչպես նաեւ որոշ քաղաքական գործիչների շրջանակում լայնորեն շրջանառվում են խոսակցություններն այն մասին, որ Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցների ազդեցությունն անխուսափելի է Հայաստանի համար, քանի որ ռուսական հայտնի կազմակերպությունները, որոնք ներառվել են պատժամիջոցների ցանկում, անմիջականորեն ազդեցությոուն են ունենալու Հայաստանի տնտեսության վրա: Թե իրականում, ինչ ազդեցություն կունենան Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցների կիրառումը Հայաստանի վրա, Fnews.am-ը փորձեց   պարզել  տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, ինտեգրացիոն գործընթացների վերլուծական խմբի ղեկավար Աշոտ Թավադյանից, ով մասնավորապես ասաց.

-Այնպես չէ, թե միայն Եվրասիական միության անդամ երկրները կարող են կրել վնասներ Ռուսաստանի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցներից: Ռուսաստանի հետ առեւտրաշրջանառությունը պատժամիջոցներ հայտարարած երկրների առեւտրային հաշվեկշռում էլ զգալի տոկոս է կազմում. Եվրամիության երկրների դեպքում, ասենք, գյուղատնտեսական ապրանքների ավելի քան 10 տոկոսը արտահանվում է Ռուսաստան, իսկ Եվրամիությանան դրամորոշ երկրների համար այդ տոկոսն ավելի բարձր է: Այնպես որ այդ պատժամիջոցներն ազդելու են իհարկե նաեւ եվրոպական երկրների վրա:

-Իսկ ինչպե՞ս այդ պատժամիջոցները կանդրադառնան Հայաստանի տնտեսության վրա:

- Նախ ասենք, որ պատժամիջոցները վերաբերում են Ռուսաստանի առեւտրային հաշվեկշռի մոտ հինգ տոկոսին: Իսկ  թե ինչպես այն կանդրադառնա Հայաստանի վրա, ապա մենք գիտենք, որ առանցքային առավելությունից, որ մենք ունեցանք դա վերաբերում էր էժան էներգակիրներին: Մասնավորապես, խոսքը վերաբերում էր նրան, որ մենք ստացանք գազի գնի էական իջեցում, ինչպես նաեւ ներմուծվող նավթանթերքների եւ  չմշակված ադամանդների մաքսատուրքի վերացում եւ համապատասխան գների իջեցում: Այստեղ անխոս պատժամիջոցները որեւէ ազդեցություն չունեն: Չնայած մենք դեռ չենք միացել ԵՏՄ-ին, բայց փաստացի այս առավելություններից, որոնք ունեն միայն ԵՏՄ անդամ պետությունները արդեն օգտվում ենք:

-Իսկ ներդրումների առումով խնդիրներ չե՞նք ունենա, չէ որ Ռուսաստանը Հայաստանում իրականացրել է ուղղակի ներդրումների գրեթե 40%-ը:

-Բավական խոշոր ներդրումներ էին սպասվում Նաիրիտի վերագործարկման հետ կապված` մոտ կես միլիարդ դոլար, անվադողերի գործարանում, Հյուսիս-հարավ ճանապարհի համար նախատեսվում է մոտ երկու հարյուր միլիոն, երկաթուղու զարգացման հետ կապված մոտ կես մլրդ դոլար: Այստեղ մենք որոշակի վտանգներ ունենք, քանի որ ազատ ֆինանսական միջոցների սղություն` ՌԴ-ում պատժամիջոցների արդյունքում առաջացել է: Բայց ես կարծում եմ` այս ուղղությամբ ամեն դեպքում ներդրումներ կկատարվեն, քանզի ԵՏՄ-ի կայացման համար սա բավականին կարեւոր հարց է:
- Արտահանման առումով խոչընդոտներ չե՞ն լինի:

-Հստակ կարող եմ ասել, որ Եվրոմիության ուղղությամբ ոչ: Մեր ԵՏՄ անդամակցությանը եւ Եվրոմիության պատասխանատու պաշտոնյաներ, եւ` ազդեցիկ պետության նախագահներ, ասենք` Ֆրանսիայի նախագահը ըմբռնումով են մոտենում: Ի դեպ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի Հայաստանի ներկայացուցիչը համաձայնվեց մեր խմբի կողմից կատարված հաշվարկների հետ:
Ռուսաստանի առումով պատժամիջները, որոշակի հնարավորություն տալիս են մեր արտահանումը մեծացնելու համար: Այստեղ հետաքրքիր է Վրաստանի օրինակը, որը չլինելով ԵՏՄ անդամ կտրուկ մեծացնում է իր գյուղատնտեսական ապրանքների արտահանումը դեպի Ռուսաստան: Ինչ վերաբերվում է Հայաստանին, ապա դրամի առժեւորումը ռուսական ռուբլու նկատմամբ չնայած կարող է նպաստել ներկրվող ռուսական ապրանքների գների նվազմանը, սակայն որոշակի դժվարություններ կարող է առաջացնել մեր արտահանման համար: Սակայն այստեղ խնդիրը ոչ միայն ռուբլու արժեզրկումն է: Կարծում եմ, մենք վարում ենք կոշտ դրամավարակայնի քաղաքականություն, եւ դա նպաստավոր չէ արտահանման եւ ներդրումների համար:
- Կանդրադառնան արդյո՞ք պատժամիջոցները տրանսֆերտների կրճատման վրա:

-Մենք Ռուսաստանից ստանում ենք տարեկան 2 մլրդ. դոլարից ավել տրանսֆերտներ, որը կազմում է բոլոր տրանսֆերտների 85%-ը եւ դա էապես գերազանցում է մեր արտահանումը: Պատժամիջոցները կարող են հանգեցնել Ռուսաստանում աշխատատեղերի որոշակի կրճատման, համապատասխանաբար նաեւ տրանսֆերտների ծավալի նվազեցման, բայց մեր միգրանտների զգալի մասը զբաղված է այնպիսի ոլորտներում, որոնք սպասարկում են Ռուսաստանի ներքին շուկան: Այնպես որ տրանսֆերտների կտրուկ կրճատման հեռանկար չեմ տեսնում:

Տաթեւիկ  Աբրահամյան