Որո՞նք են հոգեկան առողջության վրա ազդող առաջին գործոնները...

Այսօր ամբողջ աշխարհում հարյուր միլիոնավոր մարդիկ տառապում են հոգեկան խանգարումներով, ինչն անդրադառնում է նաեւ նրանց մտերիմների կյանքի վրա: Իսկ թե մեր հանրապետությունում այսօր որքա՞ն հաշառված հոգեկան հիվանդությամբ տառապող մարդիկ կան, ի՞նչ խնդիրների հետ են նրանք բախվում, որոն՞ք են հեգեկան հիվանդության առաջացման պատճառները այս եւ մի շարք այլ հարցերի շուրջ  փորձեցինք ստանալ ՀՀ ԱՆ գլխավոր հոգեբույժ ՍԱՄՎԵԼ ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ հետ:

-Թե քանի հոգեկան հիվանդությամբ տառապող մարդիկ կան առհասարակ Հայաստանում, ոչ ես ոչ էլ մեկ ուրիշը ստույգ ասել չի կարող, ես կարող եմ ասել միայն նրանց մասին, ում հետ մենք առնչվում ենք: ՀՀ -ում մոտ քառասունվեց հազար հոգեկան հիվանդությամբ տառապող, հաշվառված անձ կա, որոնց հետ առնչություն ունի մեր ծառայությունը, նրանք այն անձիք են, ովքեր կամովին դիմել են մեր հոգեբուժական ծառայություն օգնություն ստանալու: Այս ծառայությունից օգտվող մարդիկ բարդույթավորվում եւ նախընտրում են ստվերում մնալ եւ այս պարագայում դժվար է դառնում հստակ վիճակագրություն կազմելը:
- Հաշվառված հիվանդների թիվը գնալով աճո՞ւմ է, թե՞ նվազում:
-Աճի կամ նվազման հետ կապված, դա ոչինչ ասող թիվ է, որովհետեւ մենք գործ ունենք միայն այն մարդկանց հետ, ովքեր կամովին դիմում են ստանալու արտահիվանդանոցային կամ հիվանդանոցային բուժօգնություն: Կան շատ եւ շատ անձիք, ովքեր տառապում են այս կամ այն հոգեկան խագարումներով, բայց բուժօգնության չեն դիմում, հանրապետությունում, ինչպես նաեւ ամբողջ աշխարհում դրանց թիվը բավականին շատ է: 
- Իսկ տարիքային ի՞նչ միտում եք նկատում:
- Կան տարբեր տարիքային խմբերի անձիք, ունենք հիվանդություններ, որ սկսում են վաղ մանկակական հասակում, կան հիվանդություներ, որ սկսում են երիտասարդ եւ ծերության տարքում: Այսպես կարող եմ ասել` դիմողների թիվը չի պակասում, բայց նաեւ չի էլ ավելանում, հոգեբուժական ծառայություններում մահճակալներն աշխատում են ութասուն տոկոս ծանրաբեռնվածությամբ:

-Ձեր կարծիքով, ինչն՞ է այսօր առաջնայինը նպաստում է հոգեկան հիվանդության ձեռքբերմանը:

-Սոցիալական խնդիրները առաջնային դերն են խաղում հոգեկան հիվանդությունների զարգացման եւ վավերացման հարցում: Սոցիալական վիճակն անմիջականորեն կապված է հոգեկան վիճակի հետ, այսինքն` սոցիալական ծանր պայմանները, լուրջ խնդիրները եւս կարող են խթանել հոգեկան հիվանդությունների քանակի աճին: Հոգեկան առողջության վրա ազդող առաջնային գործոններն են նաեւ` անբավարարության զգացումը, ընտանիքում անառողջ մթնոլորտը, վեճերը, թերսնումը, ծնողների անառողջ ապրելակերպը, եւ այլն: Այսինքն, բոլոր այն գործոնները, որոնք կարող են առկա լինել ցանկացած հիվանդության անամնեզում: Ժառանգականության գործոնը եւս կարող է դեր ունենալ, բայց այստեղ կապն այդքան էլ բացահայտ չէ: Անհրաժեշտ է հասկանալ, որ այս հիվանդությունների կանխարգելումը այլ հիվանդություններից քիչ է տարբերվում` առողջ ապրելակերպ, ընտանիքում եւ հասարակության մեջ առողջ եւ հանդուրժող մթնոլորտ: Պարզապես մեր հիվանդները կարիք ունեն հանրության կողմից ըմբռնման, կարիք ունեն ավելի բարգութ վերաբերմունքի, չպետք է խտրականություն դնենք նրանց միջեւ, որպեսզի նրանք զերծ մնան հանրության կողմից խարանվելուց, որպեսզի նրանք էլ կարողանա իրենց զգալ հանրության լիարժեք անդամներ: 

Նոնա  Ադամյան