ՊԱՐՏՎԵՑԻՆ՞Ք, ԹԵ՞ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՀԱԲԵԿՉՈՒԹՅԱՆ ԶՈՀ ԴԱՐՁԱՆՔ.ՀԱՅԿ ԵԳԱՆՅԱՆ

Հարցս պատահական չէ և ուղղում եմ իմ գործընկերներին, իրավագետներին, հատկապես միջազգային իրավունքի մասնագետներին։
Մտահոգիչ է <<Արցախյան 44-օրյա պատերազմ>> եզրույթի մասսայական օգտագործումը, քանզի Արցախյան հիմնախնդիրը միջազգային մանդատի ուժով 1994թ․-ից արձանագրվել է, որպես ոչ Ադրբեջանի ներքին խնդիր, հետագայում սահմանելով այդ կոնֆլիկտի լուծմանն ուղղված խաղի կանոններ՝ սկզբունքներ։ Հիմնարար սկզբունքների շարքում Հայաստանն ու Ադրբեջանը բազմիցս պարտավորվել են Արցախյան հարցի շուրջ համաձայնության հասնել, հիմնվելով, մասնավորապես, Հելսինկյան եզրափակիչ արձանագրության սկզբունքների, այդ թվում՝ ուժի չկիրառման և ուժի սպառնալիքի բացառման վրա։ 2020թ-ի սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանա-թուրքական տանդեմը լայնածավալ հարձակում սկսեց Հայաստանի և Արցախի դեմ: Պատերազմից առաջ Ադրբեջանն ապահովեց Թուրքիայի զինված ուժերի և Սիրիայից մեծ թվով ահաբեկիչների աջակցությունը, որոնք վարձատրվում էին Թուրքիայի կառավարութան կողմից:
Ադրբեջանա-թուրքական ագրեսիան զուգորդվեց միջազգային հումանիտար իրավունքի կոպտագույն խախտումներով, ինչը նպատակ ուներ ահաբեկելու Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդին: Օգտագործվեց արգելված՝ ֆոսֆորային ռումբ, կասետային զենք, իրականացվեց վայրագություններ, ներառյալ` գերիների խոշտանգումներ, քաղաքացիական անձանց գլխատումներ, եկեղեցիների, բնակելի տների, ծննդատան, մշակույթի տան և այլ քաղաքացիական օբյեկտների ռմբակոծումներ: Եվ վերջում Ադրբեջանա-թուրքական տանդեմը հեգնելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին, հայտարարեց, որ Արցախի խնդիրը լուծված է, ցինիկաբար արձանագրելով, որ իրենց քաղաքական, և(կամ) գաղափարական, և(կամ) տնտեսական և(կամ) ազգայնական նպատակներն իրագործեցին բռնի միջոցներով, որը կարճ ասած կոչվում է ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՀԱԲԵԿՉՈՒԹՅՈՒՆ։
Արդյո՞ք հայ ժողովուրդը պարտվեց պատերազմում, թե՞ միջազգային ահաբեկչության զոհ դարձավ։ Շատ կարևոր է միջազգային բանակցային գործընթացներում կողմնորոշվենք սեփական կարգավիճակի շուրջ՝ հանցագործության հետևանքով տուժող, թե պատերազմում պարտված կողմ ենք, դրանք տարբեր կարգավիճակներ են, իրավական և հոգեբանական հետևանքները նույնպես՝ տարբեր են։

ՓԱՍՏԱԲԱՆ ՀԱՅԿ ԵԳԱՆՅԱՆ