Պարույր Հայրիկյան. «Սա Սահմանադրություն չի, սա Սահմանադրության ծաղր է»

Ավանդույթի ուժով, ամեն տարի Սահմանադրության օրը մի տեսակ բոլորը սկսում են սպասել, թե Պարույր Հայրիկյանը, ում ծննդյան տարեդարձի օրը համընկել է Հայաստանի Սահմանադրության օրվա հետ, այս տարի՞ ինչ կասի: «Փաստի» հետ զրույցում ԱԻՄ առաջնորդը նախ հիշեցրեց երկրի գլխավոր փաստաթուղթ ունենալու անհրաժեշտության մասին առաջին վկայությունները: Ըստ որի` Հայաստանում Սահմանադրության անհրաժեշտության մասին խոսվել է 1919 թվականից հետո, երբ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պառլամենտը որոշում ընդունեց, որ սահմանադիր որոշումով Հայաստանը պետք է ունենա Սահմանադրություն: Դրանից հետո այդ մասին խոսել է Ազգային միացյալ կուսակցությունը, որի հիմնական հեղինակը եղել է քաղաքական գործիչը: «Բայց մեզ հաջողվեց անկախության տարիներին ընդունել Սահմանադրությունը, որը խուժան Սահմանադրություն էր: Նախագահը դիկտատորի դերում էր հանդես գալիս և ամեն պահի կարող էր խորհրդարանն արձակել ու նոր ընտրություններ նշանակել:

Այն ինչ–որ չափով բարեփոխվեց իմ նախաձեռնությամբ, և ես գլխավորեցի այդ բարեփոխումների հանձնաժողովը: Այդ ժամանակ ինչ–որ բան փոխվեց, բայց քանի որ գործն ավարտին հասցրեցի ոչ թե ես, այլ Վազգեն Սարգսյանի և Կարեն Դեմիրճյանի որոշմամբ այն հանձնվեց իբր թե մասնագետների, նրանք ընտրությունների ժամկետներն ավելացրեցին՝ դարձնելով 5 տարի»,– ասաց Պ. Հայրիկյանը: ԱԻՄ առաջնորդի կարծիքով` հաջորդ փոփոխությունը, որը կատարվեց վերջերս ավելի փչացրեց գործը: Այն մի կողմից մեզ հասցրեց շատ տխուր իրավիճակի, մյուս կողմից` կանգնեցրեց հրատապ կերպով սահմանադրական բարեփոխումներ իրականացնելու խնդրի առջև: Ըստ Պ.Հայրիկյանի, որևէ կապ չունի, որ գլխավոր փաստաթղթի ընդունման մասին ՀՀ նախագահի հրամանագրի ստորագրության թանաքը դեռ չի էլ հասցրել նորմալ չորանալ, այն վատն է ու վերջ: «Սա Սահմանադրություն չի, սա Սահմանադրության ծաղր է: Քաղաքացին ընդհանրապես վերացած է այս Սահմանադրության մեջ:

Ամեն ինչի մասին խոսք կա՝ իշխանությունների ճյուղեր, կուսակցություններ, բայց քաղաքացի չկա: Եվ եթե քաղաքացին նախկինում գոնե 5 տարվա ընդացքում երկու անգամ համապետական ընտրությունների էր մասնակցում, հիմա այն դարձրեցին 10 տարին երկու անգամ: Էլ չեմ խոսում պառլամենտական մեծամասնություն ձևավորելու և այլ հարցերի մասին: Ինչևէ, կարճ ասած՝ սա Սահմանադրություն չի: Այլ բան է, երբ չունենայինք Սահմանադրություն և լինեինք օրինակ՝ զոմբի երկիր, բայց բոլորովին այլ է, երբ համամարդկային տեսանկյունից ամենագլխավոր արժեք հանդիսացող օրենքն ունենք, բայց այն իրենից ոչ մի արժեք չի ներկայացնում:

Այս գործով զբաղվողները գիտեն, որ կա բացարձակ ժողովրդավարության իմ կողմից առաջարկված մոդել, որը քննարկվել և որպես բացառիկ առաջարկ ընդունվել է բոլորի կողմից: Սա Սահմանադրություն չի, այդքան բան, իսկ հնի համեմատությամբ քաղաքացիների երկրի կառավարմանը մասնակցելու իրավունքները 2–3 անգամ նվազեցված է»,– ասաց Պ. Հայրիկյանը: Ընդհանրապես Սահմանադրության փոփոխությունը պետք է քաղաքացիների իրավունքների աճ ապահովի, հավելում է ԱԻՄ առաջնորդը, բայց այս նոր «փաստաթղթում» նման բան չկա: «Մենք արդեն մի քանի կուսակցությունների հետ համաձայնության եկել ենք, սակայն սա շատ լուրջ գործ է և բավականին խութեր կան: Նոր Սահմանադրությամբ հնարավոր է 200 հազար ստորագրությամբ սահմանադրական փոփոխություններ կատարելու իրավունք ստանալ, բայց կա նաև մեծ ստորություն՝ այդքան ստորագրություն հավաքելուց հետո խորհրդարանի 2/3–ը պետք է որոշի, հանրաքվե կլինի, թե՝ ոչ: Այսինքն, ամեն հարցում միայն սրիկայություն է և ոչ մի առողջ բան չկա»,– ասաց Պ. Հայրիկյանը:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում