Քաղաքական ուժերից, ով ո՞ր ֆիգուրի դերում է…

Ներքին եւ արտաքին քաղաքական զարգացումները մեկը մյուսին չզիջելով հետաքրքիր տեմպերով առաջ են գնում: Վերջերս Աստանայում տեղի ունեցած եռակողմ հանդիպումը մեծ ալիք բարձրացրեց ոչ միայն արտաքին քաղաքականության ոլորտում, այլ նաեւ՝ ներքին: Ներկայումս տեղի քաղաքական տարբեր ուժերի ներկայացուցիչները յուրովի, կամ էլ շատ հաճախ, իրենց շահերից բխելով, հնչեցնում են խիստ իրարամերժ կարծիքներ: Քաղաքական այս եւ այլ իրադարձությունների հետ կապված, Fnews.am-ը զրուցեց ԱԺ նախկին պատգամավոր, տնտեսագետ Վարդան Բոստանջյանի հետ.
-Աստանայում տեղի ունեցած հանդիպումն ի՞նչ կերպ է ազդելու Հայաստանի արտաքին քաղաքականության վրա:
-Ես ուզում եմ համոզված լինել, որ այն խոսքը, որը բարձրաձայնվեց Աստանայում չի կարող ունենալ էական նշանակություն Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրների լուծման հետ կապված: Նազարբաեւի բարձրաձայնածը՝ անկախ այն բանից, թե իրականում նա ինչպես է հակված մտածելու` ի օգուտ հայ իրականությանը, թե ոչ, պետք է հասկանալ հետեւյալ կերպ: Նա, ամենայն հավանականությամբ, ելնելով քաղաքական ամենատարբեր, գուցե նաեւ իրարամերժ ինստիտուտներից պետք է ասեր այն, ինչ ասեց:
-Այսինքն նա ձեւի համար է՞ր խոսում Թուրքիայի շահերից…
-Միայն մակերեսային ընկալման պարագայում է մեզ ներկայանում, թե թուրքերի շահերից է խոսում: Իսկ եթե ավելի խորքային նայենք հարցին, ապա մի ուժեղ երկրի ղեկավար դիմել է, որ ոչ թե հարցը լուծեն կամ չլուծեն, Ղարաբաղը վերադարձնեն կամ պահպանեն, այլ մի խնդրով որ Հայաստանի Հանրապետությունն անդամակցի Եվրասիական Միություն, այն էլ միջազգային իրավական նորմերին համաձայն: Ինչ վերաբերվում է բուն Լեռնային Ղարաբաղին եւ այդ խնդրի լուծմանը, ապա դա այսօրվա միջազգային հանրության կտրվածքով գտնվում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների իրավասության շրջանակներում: Իհարկե, մակերեսային ընկալման պարագայում մեզ համար շատ ցավալի է այդ խնդիրն այդպես լսելը: Ես համոզված եմ, որ դա բացարձակ չի կարող ունենալ այն ծայրահեղ նշանակությունը, ինչի վերաբերյալ կամ ինչի մասին որոշները ցանկանում են մտածել:
-Մենք վերջերս ականատես եղանք, որ ԵԱՀԿ Մինսկի համանախագահներն այցելեցին ԼՂՀ: Քաղաքական ի՞նչ քայլ էր դա:
-Ընդհանրապես աշխարհի ուժեղ երկրները ունեն սեփական շահերը եւ հենց այդ դաշտում էլ նրանք գործում են: Ելնելով այդ շահերի դաշտից, մասնավորապես ԱՄՆ-ի, կարծում եմ, որ ի սկզբանե Ղարաբաղի խնդրին նայել են ոչ ցանկալի ձեւով, եւ այդ երեւույթը շարունակվում է մինչ օրս: Պարզապես տվյալ հարցի վերաբերյալ արտաքին քաղաքականության առումով կտրուկ միջոցների չեն դիմել զուտ ժամանակի սղության պատճառով: Այսինքն նրանք գտնվելով իրենց սկզբնական նպատակի շրջանակներում, հակված չեն Լեռնային Ղարաբաղը տեսնել Հայաստանի Հանրապետության կազմում, կամ որպես առանձին պետություն: Այդ առումով օրինակ՝ Ջեյմս Ուորլիքը կարող է բարձրաձայնել խոսքեր, որոնք հասկանալի է, որ իր խոսքերը չեն, այլ դա ԱՄՆ-ի ընդհանուր քաղաքականությունն է: Այնուամենայնիվ, փաստը մնում է փաստ, որ Լեռնային Ղարաբաղը, որպես առանձին միավոր, իհարկե, դեռեւս չճանաչված ժողովրդավարական սկզբունքների առումով ըստ էության շատ ավելի առաջ է ոչ միայն Ադրբեջանից, այլ անգամ Հայաստանից: Հենց այս կտրվածքում էլ հնարավոր չէ չնկատել միջազգային հանրության վերաբերմունքն ավելի շատ քաղաքական շրջանակների կողմից: Նրանք հասկանում են, որ եթե խոշոր երկրների միջեւ լինի ընդհարում, ապա Ղարաբաղի հարցը որպես այդպիսին կհամարվի լուծված: Տվյալ թեմայի շուրջ ամեն մի ոչ ցանկալի լուծում ըստ էության դնում է նաեւ Հայաստանի գոյության հարցը:
-Իսկ ՀՀ վարչապետ-Լուկաշենկո հանդիպումից ի՞նչ տպավորություններ ունեք:
-Ես հակված եմ մտածելու, որ այդ հանդիպումը կարող է կրել սկզբունքների, բանակցությունների ներկայացում, սակայն իրականում այդ խնդիրը հատկապես կապված Ղարաբաղի հետ, բնականաբար անվերապահորեն վերաբերվում եւ պատկանում է ՀՀ նախագահին: Բոլոր դեպքերում նախագահից ցածր մակարդակներում ցանկացած տիպի խոսակցություններ երեւույթին մոտենալու եւ, այսպես ասած, խողովակների ստուգում կարելի է անվանել:
-Անցնենք ներքին քաղաքականությանը. չե՞ք կարծում, որ ՀՀ կառավարության ծրագիրը ընդհանուր առմամբ <անձայն պայմաններում> ընդունվեց Ազգային ժողովում:
-Գիտեք, ես այդպես չէի ասի: Այն փաստը, որ ԱԺ ներկայացված քաղաքական մնացած ուժերը չմասնակցեցին քվեարկությանը,դա արդեն բողոքի նշան էր: Այդ բողոքն առաջին հերթին ոչ թե ուղղված էր հենց ծրագրի առանձին դրույթներին, այլ՝ երեւի այսօրվա կառավարման սկզբունքներին, որոնք քաղաքական ուժերի կողմից դրական չեն ընկալվում: Սա ըստ էության որպես մակերեսային քայլ, կարելի է մատնանշել քվեարկության արդյունքները, որին մասնակցել են միայն կառավարող կուսակցության ներկայացուցիչները: Ամենայն հավանականությամբ որոշակի փոփոխություններ, եթե ոչ արմատական, ապա մասնակի պետք է իրականացվեն: Հենց այդ փոփոխության իրականացման առումով կհասնենք նրան, որ փոքր ու միջին բիզնեսը էլ ավելի նպաստավոր պայմաններում առաջ կգնա: Եթե նոր կառավարությունն առաջիկայում դրսեւորվի որպես այդպիսին, ապա դա կնշանակի, որ իշխանությունները գնում են դրական բարեփոխումների:
-Եթե շախմատի տախտակի վրա դնենք քաղաքական չորս ուժերին, կասե՞ք, թե քաղաքական որ ուժը, ո՞ր ֆիգուրի դերում կհայտնվի:
-Ամենայն հավանականությամբ կդժվարանամ պատասխանել, բայց բոլոր դեպքերում ուզում եմ մտածել, որ քաղաքական ուժերից <<Բարգավաճ Հայաստանը>>, անկախ նրանից մենք այդպես ուզում ենք թե՝ ոչ, շախմատային տախտակի վրա առնվազն ունի թագուհու կարգավիճակ:
-Իսկ թագավորն ո՞վ է այս պարագայում:
-Թագավորը` գործող նախագահն է:

Զրույցը` Սոսե Չանդոյանի