Խորհրդավոր միլիարդը ներիշխանական սխոդկայում

Lragir.am-ը գրում է .

Սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանը աշխարհի հայությանը կոչ է արել բանկային հաշիվներ բացել Հայաստանում՝ 1000 դոլարանոց: Եթե 1 միլիոն հայ նման հաշիվ բացի, կստացվի 1 միլիարդ դոլար: Ըստ մտահղացման, այս փողը կաշխուժացնի թե բանկային համակարգը, թե տնտեսությունը:
Սակայն, դատելով հայկական իշխանական համակարգի բնույթից ու մոտիվացիայից, այս առաջարկը ձեռք է բերում լիովին այլ իմաստ: Ընդ որում, կան մի շարք հանգամանքներ, որոնց մասին արժե խոսել:
Հայաստանի տնտեսա-քաղաքական համակարգը քվոտաների ու պայմանավորվածությունների դաշտ տեղափոխելուց ու քրեական օլիգարխիայի ձեւավորումից հետո համակարգը գործում էր հետեւյալ տրամաբանությամբ՝ շահույթը բաշխվում էր իր ներսում, իսկ ծախսերը մնում էին բնակչության վրա: Այս մեխանիզմն անխափան գործեց մոտ 15 տարի, արտաքին տնտեսա-քաղաքական բարենպաստ կոնյունկտուրայի, արտաքին ֆինանսական ներարկումների ու տրանսֆերտների շնորհիվ: Դա թույլ էր տալիս պահպանել ներհամակարգային հավասարակշռությունն ու բաշխման «արդարությունը»:
Սակայն, վերջին մեկ տարում այս մեխանիզմը փաստացի խափանվեց: Դա կապված էր թե եվրասիական «ընտրության», թե Հայաստանում տեղի ունեցած հեղաշրջման հետ, որի արդյունքում քրեա-օլիգարխիան լիովին վերցրեց կառավարությունը: Հայաստանում սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը բարդանում էր, որը սկսում էր հարվածել համակարգի շահույթներին:
Հովիկ Աբրահամյանը, որը հեղաշրջման արդյունքում դարձել էր վարչապետ, փորձեց նոր պայմանավորվածության բերել համակարգը, հայտարարելով «արդարության» սկզբունքը եւ շահույթները պահպանելու անհրաժեշտության մասին: Նա փորձեց ծախսերի մի մասը տեղափոխել համակարգի վրա, քանի որ արտաքին կոնյունկտուրան փոխվել էր՝ ֆինանսական ներարկումները գրեթե ավարտվել են, իսկ բնակչությունն այլեւս ի վիճակի չէ հոգալ «ծախսերը»:
Սակայն, «արդարության» նրա կոչերը լայն արձագանք չեն գտել, ոչ ոք չի պատրաստվում կամավոր «մուծվել»: Սկսել են փնտրել «կռայնիներ», ինչն ավելի է սրել իրավիճակը:
Բայց համակարգի սրբության-սրբոցը՝ շահույթները, պետք է ապահովել, պետք է գտնել միլիարդը: Այս տարվա փետրվարին Սերժ Սարգսյանը Ծառուկյանին հեռացնելուց հետո հայտարարեց թաքցրած միլիարդների մասին: Ենթադրվում էր, որ Հովիկ Աբրահամյանին ցույց էին տալիս «աղբյուրը»: Սակայն, երեւում է այստեղ էլ խնդիրներ են առաջացել՝ Հովիկ Աբրահամյանը հո չէ՞ր կտրելու իր խնամուց ու իր թոռներից:
Ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ շտապ փող է պետք՝ սեփական փողերը փրկելու համար: Սպառելով արտաքին բոլոր հնարավոր միջոցներն ու հաստատությունները, Հայաստանի քրեա-օլիգարխիկ համակարգը հայացքը հառել է հայությանը: Այսինքն, փորձ է արվում երանելի միլիարդը հավաքել հայությունից, սեփական միլիարդները փրկելու համար:
Ինքնին, այդ կոչը լավ գաղափար է եւ իսկապես կարող է հայությանը մասնակից դարձնել սեփական երկրի զարգացման գործին: Սակայն ազգային նման համերաշխությունը կարող է գործել միայն այն դեպքում, երբ իշխանությունը վստահություն է վայելում, երբ մարդիկ վստահ են, որ իրենց փողը գնում է ոչ թե քրեական օլիգարխիայի շահույթներն ու դիրքերը պահպանելուն, այլ պետության զարգացմանը:
Ավելորդ է ասել, որ նման բան Հայաստանում չկա: Բոլորը հասկացել են, թե ինչ է կատարվում, եւ ոչ ոք չի պատրաստվում կերակրել հայկական քրեա-օլիգարխիկ համակարգին: Այս համակարգը վերջին տասնամյակում Հայաստանից հանել է 7,5 միլիարդ դոլար՝ ասվում է միջազգային ֆինանսական կառույցների զեկույցներում: Երեւում է հերթական միլիարդը հանելու հարցում դժվարություն է առաջացել:
Ի դեպ, հետաքրքիր է նաեւ մեկ այլ հանգամանք՝ միլիարդ թիվն ինքնին: Կարելի է հիշել, որ ժամանակին իշխանությունը Հովիկ Աբրահամյանին ինչ որ նախագծերով ուղարկում էր Իրան ու Չինաստան՝ մեկ միլիարդ «ներդրումների» առաջարկով: Արդյոք դա ինչ որ մեկի «վերջնահաշվարկն» էր, որը մինչ օրս չի հաջողվել վճարել: